ناظران می‌گویند؛ نقطه طلایی میان جمهوریت و امارت - BBC News فارسی

19/09/2020 10:18:00 ق.ظ

ناظران می‌گویند؛ نقطه طلایی میان جمهوریت یا امارت

ناظران می‌گویند؛ نقطه طلایی میان جمهوریت یا امارت

در این مطلب که برای صفحه ناظران فرستاده شده، نویسنده درباره ساختار نظام سیاسی آینده افغانستان که در مذاکرات صلح در دوحه بحث خواهد شد، معتقد است که به لحاظ شکلی و مفهومی می‌توان نقاط مشترکی یافت.

Getty Imagesبی‌گمان یکی از اساسی‌ترین مسایل در گفتگوهای صلح دوحه، بحث روی چگونگی ساختار نظام سیاسی-اداری آینده‌ افغانستان خواهد بود.ضرورت بازنگری و بازسازی ساختار نظام از دو جا منشاء مى‌گيرد: نخست ناكارا بودن اين نظام از روى تجربه‌ که از آغاز ایجاد آن تا امروز بکار گرفته شده؛ و منتقدان آن بخش بزرگی از احزاب و شخصیت های مطرح سیاسی کشور را تشکیل می‌دهد. عمده ترین خواست اپوزیسیون درون نظام همانا تغییر این ساختار بوده است.

در جمع هیات بیست و یک نفری که از دولت افغانستان در مذاکرات صلح نمایندگی می‌کنند، اکثریت شان خواهان تغییر ساختار نظام اند. يعنى هيات دولت صرف در اصل "جمهوریت" به معنای انتخابی بودن زمامداران اتفاق نظر دارند.یکی از نتایجی که از فرایند مذاکره و صلح با طالبان حاصل می‌شود، شرکت آنان در اقتدار سیاسی از طریق بدست گرفتن کرسی‌ها و مقامات دولتی در سطوح مختلف خواهد بود. مكانيزم ورود طالبان در دولت، غير از آنى است كه پيش از اين با برخى از احزاب و جناح‌هاى سياسى بكار گرفته شده است. آنان به داشتن "سهمیه" در دولت قانع نیستند؛ آنان خواهان تغییر ساختار نظام اند. چه، از نظر طالبان نیز نظام موجود ناکارا و معیوب است. طالبان که همواره تاکید بر اعاده‌ "امارت اسلامی افغانستان" داشتند، اخیرا چنين وانمود كرده‌اند که دیگر اصراری بر نامگذارى ندارند؛ مى‌بايد شيوه‌ گزینش زمامدار اسلامى باشد.

ادامه مطلب:
BBC NEWS فارسی »

آغاز «همه‌پرسی» الحاق به روسیه در مناطق اشغالی اوکراین

همه‌پرسی در چهار منطقه از خاک اوکراین که در ماه‌های اخیر از سوی روسیه به اشغال درآمده به صورت رسمی آغاز شد. انتظار می‌رود این همه‌پرسی که تحت نظارت نیروهای ارتش روسیه برگزار می‌شود به الحاق به فدراسیون روسیه رای آری بدهد. ادامه مطلب >>

کرونا در اروپا؛ رکورد جدید در فرانسه و «موج دوم» در بریتانیانخست‌وزیر بریتانیا روز جمعه گفت که موج دوم شیوع بیماری همه‌گیر «کووید ۱۹» در این کشور «غیرقابل اجتناب» است.

پرونده اتمی ایران در دوره خامنه‌ای؛ باری که بر دوش نظام ماند

فوت ۱۷۶ بیمار کرونایی در شبانه‌روز گذشته/ ۲۸ استان در شرایط قرمز و هشدارشناسایی ۲۸۱۵ بیمار جدید کووید۱۹ در کشور *تعداد مبتلایان جدید: ۲۸۱۵ نفر *تعداد فوت‌شدگان جدید: ۱۷۶ نفر ‌ *تعداد کل مبتلایان: ۴۱۳۱۴۹ نفر *تعداد بهبودیافتگانِ ترخیص شده: ۳۵۳۸۴۸ نفر *تعداد فوت‌شدگان: ۲۳۸۰۸ نفر

صلح نجات بخش ملت‌ها در برابر کروناست/آغاز مطالعات درمان کرونا در کشورمعاون وزیر بهداشت: *ابتلای یک میلیارد نفر به کرونا در شرایطی فعلی دور از ذهن نیست *احتمالا۳۵۰ میلیون نفر در پی ابتلا به این بیماری نیاز به بستری پیدا کنند *شاید تا یکسال آینده واکسن قابل اعتماد کرونا در جامعه توزیع نشود

مرگ صدها هزار پرنده در پی آتش‌سوزی گسترده در جنگل‌های آمریکابدن‌های بی‌جان فنچ‌ها، گنجشک‌ها، پرستوها، چکاوک‌ها و طرقه‌های آبی در سراسر این ایالات دیده می‌شود و زیست شناسان دانشگاه نیومکزیکو تخمین می‌زنند که شمار پرندگان کوچکی که در این مدت جان باخته‌اند به میلیون‌ها پرنده برسد.

یونان؛ هوش مصنوعی در خدمت بهینه سازی استفاده از آب در باغات زیتونلوانیز دالیاکوپولوس، مهندس تحقیقات در دانشگاه مدیترانه‌ای یونان: «روی زمین یک سنسور نصب کرده‌ایم که رطوبت خاک و رسانایی الکتریکی و همچنین شوری، میزان رطوبت و حرارت خاک را هر ۱۵ دقیقه اندازه گیری می کنیم. با این داده‌‌ها ما می توانیم مقدار مناسب آب برای آبیاری را تخمین بزنیم.»

منبع تصویر، Getty Images بی‌گمان یکی از اساسی‌ترین مسایل در گفتگوهای صلح دوحه، بحث روی چگونگی ساختار نظام سیاسی-اداری آینده‌ افغانستان خواهد بود.Aa وزارت بهداشت فرانسه در حالی روز جمعه از ثبت رکورد جدیدی از شناسایی موارد جدید ابتلا به ویروس کرونا خبر داد که شمار مبتلایان در سطح جهان از ۳۰ میلیون نفر فراتر رفته است.khamenei.به گزارش ایسنا، دکتر سیما سادات لاری در تشریح آخرین وضعیت کرونا در کشور، گفت: از دیروز تا امروز ۲۷ شهریور و بر اساس معیارهای قطعی تشخیصی، ۲۸۱۵ بیمار جدید مبتلا به کووید۱۹ در کشور شناسایی شد که ۱۶۲۸ نفر از آنها بستری شدند و مجموع بیماران کووید۱۹ در کشور به ۴۱۳ هزار و ۱۴۹ نفر رسید.

ضرورت بازنگری و بازسازی ساختار نظام از دو جا منشاء مى‌گيرد: نخست ناكارا بودن اين نظام از روى تجربه‌ که از آغاز ایجاد آن تا امروز بکار گرفته شده؛ و منتقدان آن بخش بزرگی از احزاب و شخصیت های مطرح سیاسی کشور را تشکیل می‌دهد. عمده ترین خواست اپوزیسیون درون نظام همانا تغییر این ساختار بوده است. این در حالی است که آمار مرگ و میر بر اثر ابتلا به ویروس جدید کرونا در فرانسه نیز طی ۲۴ ساعت به ۱۲۳ نفر رسیده است. در جمع هیات بیست و یک نفری که از دولت افغانستان در مذاکرات صلح نمایندگی می‌کنند، اکثریت شان خواهان تغییر ساختار نظام اند. از زندگی شخصی خامنه‌ای کمتر چیزی گفته می‌شود و به جز پسرش «مجتبی» که در سال‌های اخیر نامش مطرح شده است، کمتر نام، تصویر و گفته‌ای از خانواده‌اش رسانه‌ای شده است. يعنى هيات دولت صرف در اصل "جمهوریت" به معنای انتخابی بودن زمامداران اتفاق نظر دارند. پیش بینی می شود که این محدودیت ها مشابه تصمیم هایی باشد که هفته گذشته برای شهرهای بوردو و مارسی گرفته شد. یکی از نتایجی که از فرایند مذاکره و صلح با طالبان حاصل می‌شود، شرکت آنان در اقتدار سیاسی از طریق بدست گرفتن کرسی‌ها و مقامات دولتی در سطوح مختلف خواهد بود. وی افزود: همچنین استانهای آذربایجان غربی، البرز، فارس، لرستان، هرمزگان، اردبیل، بوشهر، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان جنوبی، مرکزی، ایلام، چهارمحال و بختیاری، گلستان و خوزستان در وضعیت هشدار قرار دارند.

مكانيزم ورود طالبان در دولت، غير از آنى است كه پيش از اين با برخى از احزاب و جناح‌هاى سياسى بكار گرفته شده است. نظیر چنین محدودیتی در شهر نیس در جنوب فرانسه هم اعلام شده و مقام‌های شهر لیون نیز قرار است روز شنبه محدودیت‌های کرونایی بیشتری را برای این سومین شهر بزرگ فرانسه اعلام کنند. بنگاه‌های اقتصادی تحت نظر رهبری نیز از مرموزترین بخش‌های اقتصاد ایران هستند که عملکرد و حساب سود و زیان‌شان هیچ‌گاه شفاف نبوده است. آنان به داشتن "سهمیه" در دولت قانع نیستند؛ آنان خواهان تغییر ساختار نظام اند. چه، از نظر طالبان نیز نظام موجود ناکارا و معیوب است. وی گفته که خود را قرنطینه کرده است اما علائم ابتلا به بیماری کووید ۱۹ را ندارد و به کار خود ادامه خواهد داد. طالبان که همواره تاکید بر اعاده‌ "امارت اسلامی افغانستان" داشتند، اخیرا چنين وانمود كرده‌اند که دیگر اصراری بر نامگذارى ندارند؛ مى‌بايد شيوه‌ گزینش زمامدار اسلامى باشد.com تلاشی است برای حل معمای خامنه‌ای. پوشش ویژه مذاکرات صلح افغانستان پس مى‌توان خواست‌هاى گفتگو كننده‌ها را از نظر ماحوى شامل دو مقوله نمود: جمهورى خواهان؛ و امارت خواهان. در جریان موج اول شیوع ویروس کرونا در فرانسه، فرانک ریستر، وزیر وقت فرهنگ این کشور نیز به ویروس کرونا مبتلا شده بود.

به طور کلی، باید گفت که جمهوریت یعنی نظامی که راس نظام یا "رییس جمهور" توسط آرای مردم (همگان) تعیین گردد؛ و اما امارت یعنی نظامی که راس نظام یا "امیرالمومنین" توسط آرای جمع محدود مسمی به "اهل حل و عقد" انتخاب گردد. از جمع جمهوری خواهان برخی‌ها شیوه‌ انتخاب رئیس جمهور از طریق انتخابات عمومی را موافق به یکی از آموزه‌های تاریخ اسلام که "اصل بیعت" خوانده می شود، می‌دانند. به گفته نخست وزیر بریتانیا ممکن است وضع محدودیت‌های جدید در این کشور برای جلوگیری از شیوع ویروس جدید کرونا ضروری باشد. فرماندهی این رویارویی به طور مستقیم برعهده آیت‌الله «علی خامنه‌ای» بود. آنان استدلال می‌کنند که خلیفه‌ اول با همین شیوه در سقیفه‌ بنی‌ساعده انتخاب شد؛ و روند بیعت گیری از فرد فرد مسلمانان چند روز ادامه یافت. در حالی که امارت خواهان به برهه‌ دیگرِ همان تاریخ، به انتخاب خلیفه‌ سوم از طریق شورای شش نفری-که توسط خلیفه‌ دوم برگزیده شده بودند- استناد می‌کنند. این سخنان در حالی بیان می شود که بنا به برخی از گزارش‌ها مقامات بریتانیا وضع دومین قرنطینه سراسری را در دست بررسی دارند. شاید این اولین‌بار بوده باشد که اصطلاح "اهل حل و عقد" کاربرد پیدا کرده است. در عرصه سیاست بین‌الملل، ذیل فصل هفت شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار گرفت.

طالبان استدلال می‌کنند که در امر خطیر تعیین زعامت، رای عوام در کار نیست؛ این امر مهم باید با رأی خبر‌گان امت حل و فصل شود. این در حالی است که تعداد بیمارانی که بر اثر بروز علائم بیماری کووید ۱۹ در بیمارستان‌های این کشور بستری می‌شوند نیز رو به افزایش است. در نشست قبلی در دوحه یک مقام طالبان از من پرسید: آیا رای شما با رای آن مرد (معتاد) پودری که از چریدن روی آشغالها امرار معاش می‌کند، برابر است؛ و اصولا آيا راى به معنى فكر و عقيده است، يا آن كاغذ پاره‌ که به صندوق انداخته می‌شود. هر دو روایت مذکور در فوق، موافق به برداشت فرقه‌های اهل سنت است، که در کتب معتبر تواریخ و سیر آمده است. نزدیک به ۴۲ هزار نفر در این کشور بر اثر ابتلا به کووید۱۹ جان خود را از دست دادند. به گونه‌ای در تمامی سال‌های گذشته و حداقل طی ریاست سه رییس‌جمهوری، برنامه هسته‌ای محور فعالیت‌های سیاست خارجی ایران بود و اتفاقا بر سر این موضوع نیز هزینه‌های زیادی را متحمل شد. پیروان مذاهب دیگر تعیین خلیفه را از طریق وصیت بر جانشینی پیامبر و امامان می‌دانند. اما امروزه در جهان اسلام گزینش رییس جمهور-در کشورهایی كه نظام جمهورى دارند- لابد به یکی از دو شيوه‌ ذیل صورت می‌گیرد: راه اندازی انتخابات عمومی؛ یا انتخاب از سوی پارلمان. همه‌گیری بیماری کووید۱۹ در مادرید، پایتخت این کشور بیش از دیگر مناطق نگرانی مسئولان اسپانیایی را به دنبال داشته است.

پاکستان و برخی از کشورهای دیگر شیوه‌ دوم را بر گزیده اند. اما برای یک محقق این سوال ایجاد می‌شود که چه طور کشوری برای به دست آوردن یک منبع انرژی حاضر است تحریم را قبول کند؟ به همین دلیل، این محقق فکر می‌کند که ایران یک هدف امنیتی دارد و می‌خواهد بمب بسازد. اشخاص واجد شرایط از سوی احزاب سیاسی به پارلمان معرفی می‌شوند؛ پارلمان (شامل هر دو مجلس و شوراهای ایالتی) با رای خویش یکی از آنان را به عنوان رییس جمهور بر می‌گزیند. هم‌رسانی این مطلب:. در حالی که در ایران، صلاحیت اشخاص برای نامزدی به مقام ریاست جمهوری از سوی مجلس خبرگان تایید می‌گردد؛ وانگهی یکی از آنان از طریق انتخابات عمومی، با رأی اکثریت به این مقام دست می‌یابد. شیوه‌‌ای که کشور ایران به آن تمسک جسته، به اصل "ولایت فقیه" بر می‌گردد. غرب هرگز نپذیرفته ایرانی که از منابع سرشار نفت و گاز برخوردار است، حقیقتا تنها به دنبال انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای است. اما شیوه‌ که زعیم از سوی پارلمان یا شورا انتخاب می‌گردد، منطبق به چیزی‌است که تحریک طالبان خواهان آن اند.

چه، اعضای شورا عموما با راى مردم در يك انتخابات شفاف برگزيده خواهند شد؛ و بى ترديد شامل نخبه‌ها و علماى امت خواهند بود. اگر از صورت گرایی و شكليات ظاهرى بگذريم، پارلمان يا شوراى اسلامى يعنى همان "شورای اهل حل و عقد". برنامه هسته‌ای ایران مستقیما زیر نظر آیت‌الله خامنه‌ای آغاز شد، پیش رفت و هم‌چنان ادامه دارد. اشکالی که باقی مى‌ماند همانا چگونگی رعایت شفافیت در نحو‌ه‌ گزینش اعضای شوراست؛ که البته امر سهل است، و به استخدام نظام مطلوب انتخاباتی، و به اراده‌ پاک و شفاف زمامدار منوط می‌گردد. دو‌نکته‌ درخور ذکر برای تکمیل این طرح، یکی اعتراف به حق احزاب و حزبی ساختن انتخابات است؛ که فقط از همین طریق می‌شود تحریک طالبان و سایر احزاب سیاسی را شامل نظام کشور ساخت. از سوی دیگر، انتخابات بدون احزاب، فریبي بوده که ما طی دو دهه‌ پسین تجربه کردیم. در واقع، ایران در آن زمان به تصمیم آیت‌الله خامنه‌ای پا به عرصه‌ای گذاشت که نه دانشی درباره‌اش داشت و نه شریک بین‌المللی مورد وثوقی تا بتواند از او کمک بگیرد.

نکته دیگر، بازبینی تقسیمات ملکی (اداری) کشور است؛ تقسیم کشور به ۳۴ ولایت، نه مبنای فرهنگی دارد، نه مبنای اقتصادی. این تقسیمات بنا بر ملحوظات سیاسی روی کار آمده، و به تورم تشكيلاتی افزوده. منطقی این است که کشور به هفت ایالت اداری، و پایتخت تقسیم گردد. هدف آن، رسیدن به سطح غنی‌سازی صنعتی اورانیوم در داخل بود. ایالات دارای پارلمان ایالتی باشند که صلاحیت قانونگذاری برای ایالت، و صلاحیت گزینش مسئولین اداری ایالت را داشته باشند. اعضای این پارلمان‌ها، در جنب شورای ملی‌اسلامی، دارای حق اشتراك در انتخاب زعیم یا رییس جمهور شوند.

این نظام را می‌توان "دولت اسلامی افغانستان" نامید. ایران نیز مجبور شد برخی از تاسیسات هسته‌ای خود نظیر تاسیسات نطنز و نیروگاه آب سنگین اراک را به آژانس اعلام کند. مهمترین خبرها .