Waar was jij toen het gebeurde? (En waarom weten we dat nog zo goed?)

Waar was jij op 9/11?

11-9-2019 14:45:00

Waar was jij op 9/11?

Waar was jij toen de Twin Towers instortten? Het is vandaag een veelgestelde vraag, omdat het precies achttien jaar geleden is dat de wereld werd opgeschrikt door de aanslag. Hoe kan het dat we nog precies weten waar we waren?

FlitslichtIneke Wessel, psycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), deed hier onderzoek naar."Zo'n herinnering noemen we eenflashbulb memory, een flitslichtherinnering", vertelt ze.Dat woord werd voor het eerst beschreven in 1977, toen onderzoekers vroegen aan Amerikanen waar ze waren toen ze hoorden dat John F. Kennedy werd vermoord.

Code oranje om aanhoudende hitte, extreem warm in het zuiden 630 nieuwe geregistreerde coronabesmettingen • Mondkapjes verplicht op drukke plekken Parijs Jongen vindt eeuwenoud zwaard bij eerste zoekpoging met metaaldetector

De uitkomst: waar ze het nieuws hadden gehoord, en de omstandigheden op dat moment, bleek in hun geheugen gegrift. Wessel:"Dat zie je vaker bij groot nieuws. Mensen weten het nog precies en kunnen het heel levendig navertellen."Een rouwstoet met het lichaam van de vermoorde president Kennedy.

© Getty'Iedereen voelde: dit is groot'Dat komt omdat zulk nieuws groot is en consequenties heeft."Bijvoorbeeld 9/11", zegt Wessel."Als zoiets gebeurt, dan voel je meteen aan: dit heeft gevolgen." Voor families in de eerste plaats, voor een land, maar ook voor de wereldorde."Er werd een supermacht aangevallen."

Als het nieuws je persoonlijk raakt, of de groep raakt waar je je in bevindt, dan heeft zo'n gebeurtenis meer impact op je. Dat ontdekte Wessel toen ze onderzoek deed naar de herinneringen aan de Fukushima-ramp."We ondervroegen Denen, Duitsers en Nederlanders. Denen zijn in hun land niet bezig met kernenergie, Nederlanders staan er een beetje positief tegenover en Duitsers zijn zeer fel tegen kernenergie."

En wat bleek uit het onderzoek? Meer Duitsers dan Denen of Nederlanders hadden flitslichtherinneringen aan het nieuws over de ramp overgehouden.VerklaringEen verklaring hiervoor kan zijn dat we stressvolle momenten beter onthouden dan neutrale situaties. Dat komt omdat je stresshormonen aanmaakt als je iets negatiefs meemaakt en die zorgen voor een goed geheugen.

Wessel:"Dat is evolutionair gezien wel te verklaren, want vroeger had je natuurlijk meer overlevingskans als je onthield wat gevaarlijk was."Het overdonderende verrassingseffect – nieuws dat ineens rauw op je dak komt – maakt ook dat we het beter onthouden. En we delen het graag, omdat we het fijn vinden het gevoel te hebben dat we 'erbij waren'. Bovendien zorgt het voor verbintenis onder mensen.

Bijna 18 jaar na 9/11: nieuw slachtoffer geïdentificeerdBetrouwbaar of niet?Maar, hoe secuur zijn die herinneringen? Wessel lacht:"Heel veel mensen dénken dat ze heel secuur zijn, maar dat is écht niet zo. Het kan best zijn dat je er heilig van overtuigd bent dat je op je werk was toen je van de aanslag hoorde, maar dat je in werkelijkheid thuis was."

Groeiend aantal landen wil verbod op killer robots: 'Onethisch en onacceptabel' Twee arrestaties na overgieten lesbische vrouw met kokend water in azc Gilze Demonstratie aangevraagd in Amsterdam voor doodgeschoten man uit Badhoevedorp

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan waarbij aan mensen herhaaldelijk, over een langere periode, naar dezelfde herinneringen werd gevraagd. De herinneringen bleken te veranderden, de omstandigheden werden iedere keer anders.Spoiler"Er zijn mensen die op een gegeven moment beweerden dat ze op tv het vliegtuig in de Bijlmer hebben zien neerstorten, in 1992. En er zijn mensen die ervan overtuigd zijn dat ze beelden hebben gezien van de moord op Pim Fortuyn."

Spoiler: van beide nieuwsgebeurtenissen zijn geen beelden. Geen video's van het moment dat het gebeurde, geen foto's, geen geluidsopnames: helemaal niets.Ravage na de Bijlmerramp in Amsterdam, 1992.© ANPHoe je geheugen werktMarcel van Hout, hoogleraar psychologie aan de Universiteit Utrecht, legt uit hoe dat kan."Zo'n flitslichtherinnering wordt aangevuld met dingen die we in de media zien." Bijvoorbeeld de foto van het lichaam van Pim Fortuyn op de grond, na de moord.

Daardoor gaan we nadenken over de gebeurtenis. We gaan bedenken hoe dingen er misschien uit hebben gezien."Dan zijn er in je geheugen twee soorten sporen: de dingen die je hebt bedacht, en de dingen die je écht hebt gezien."Een politieagent op de plek waar Pim Fortuyn werd vermoord.

© ANPIs het erg?Als je er dan een paar keer aan denkt, dan kunnen die twee sporen in elkaar overlopen en weet je niet meer wat echt is gebeurd en wat niet."Daardoor krijg je een herinnering die niet helemaal klopt."Is dat erg, dat dit soort herinneringen niet zo betrouwbaar is als we denken? Van Hout denkt van niet."De betekenis van de herinnering blijft hetzelfde: er is een afschuwelijke aanslag op de Twin Towers gebeurd. Zo'n gebeurtenis mag niet vergeten worden. En dat doen we dus ook niet."

Ingeborg was het enige Nederlandse slachtoffer op 9/11'Haar zorgzaamheid werd haar fataal'Altijd weten wat er speelt? Lees verder: RTL Nieuws »

Vrienden willen keuken waar Megan werd vermoord vervangen en starten inzamelingsactieVrienden van de ouders van het onlangs vermoorde Bredase meisje Megan zijn een inzamelingsactie gestart. De groep wil geld ophalen voor vader Leo en moeder Sandra om de kosten van de uitvaart te betalen en bijvoorbeeld een nieuwe keuken te kopen. Ze willen de oude keuken, waar het 15-jarige meisje om het leven kwam, vervangen.

Dit is waar de wereld naar streeftOver twee weken begint bij de Verenigde Naties in New York het zogenoemde High Level Political Forum over de Sustainable Development Goals (SDG), de duurzame ontwikkelingsdoelen. Dit forum van regeringsleiders en staatshoofden komt elke vier jaar bij elkaar, en dit is de eerste bijeenkomst sinds de algemene aanvaarding van de doelen voor het ijkjaar 2030. Er zal, ongetwijfeld, een fraaie…

Dna van Meppeler gevonden op hoes waar romp Halil Erol in zatHet dna van een verdachte uit Meppel is op de dekbedhoes gevonden waar de romp van Halil Erol in gewikkeld was. Ook is de verdachte in 2006 zittend op de hoes gefotografeerd.

Storing bij Instagram en Snapchat in Europa en Verenigde StatenSnapchat en Instagram kampen maandagavond met een storing. Zowel in de Verenigde Staten als in Europa kunnen gebruikers van de apps de sociale media niet gebruiken.

Auto rijdt tegen boom en slaat over de kop in Wanroij, vrouw en twee kinderen gewondBij een eenzijdig ongeluk op de Noordstraat in Wanroij is maandagmiddag een auto tegen een boom aangereden en over de kop geslagen. Er zaten een vrouw en twee kinderen in de auto. Zij zijn alle drie gewond geraakt en naar het ziekenhuis gebracht.