Buitenlandse Literatuur

Buitenlandse Literatuur

Schrijver die zijn kinderlijke blik altijd heeft behouden

György Konrád (1933-2019): Konrád was een spil in de Hongaarse dissidentenbeweging en een schrijver van wereldklasse.

14.9.2019

György Konrád (1933-2019) is overleden. Konrád was een spil in de Hongaarse dissidentenbeweging en een schrijver van wereldklasse.

György Konrád (1933-2019): Konrád was een spil in de Hongaarse dissidentenbeweging en een schrijver van wereldklasse.

13 september 2019 om 22:50 Beowulf Sheehan ‘Mijn hele leven lang heb ik me precies zo gevoeld als toen ik een klein jongetje was en nog steeds voel ik me niet anders, niet kinderlijker, dan op mijn vijfde, toen ik me op mijn fietsje helemaal tot aan de brug over de Berettyó waagde om omlaag te turen naar het water van de rivier, die ’s zomers slechts acht tot tien meter breed is en zich als een geelbruin, modderkleurig lint door haar grazige stroomgebied slingert.’ Zo’n meanderende zin, afkomstig uit de door Henry Kammer vertaalde, autobiografische roman Geluk (2001) is typerend voor het oeuvre van de Hongaarse schrijver György Konrád, die vrijdag op 86-jarige leeftijd in zijn woonplaats Boedapest na een lang ziekbed is overleden. Door zijn ‘kinderlijke’ blik op de wereld te benadrukken probeert hij die namelijk in zijn meest pure en ongenaakbare vorm te laten zien. Het is een harde, liefdeloze wereld, waarin liefde schaars is en verraad om iedere hoek loert. Als kind uit een Joods gezin maakte Konrád de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog mee. Zijn ouders werden in 1944, toen hij zelf elf jaar oud was, door de Gestapo gearresteerd en in Auschwitz vermoord. Door de met de Duitsers collaborerende Hongaarse machthebbers in zijn geboortedorp Berettyyóújfalu om te kopen, wist hij op het nippertje aan dat lot te ontsnappen. Samen met zijn zusje Éva nam hij de bus naar familie in Boedapest, waar ze onderdoken en de oorlog overleefden. Duitse wreedheden In Geluk beschrijft Konrád niet alleen de wreedheden die de Duitsers hebben begaan jegens de Joodse bevolking van Hongarije, maar ook die van de Hongaarse fascisten, de Pijlkruisers, die misschien nog wel wreder waren in het uitroeien van de Joden in hun land. In Zonsverduistering , het vervolg op Geluk , zou hij even verfijnd kritisch over het communistische regime schrijven, dat hem vijftien jaar lang een publicatieverbod oplegde. In het naoorlogse Hongarije studeerde Konrád literatuurwetenschap, sociologie en psychologie. Hij werkte een tijd voor de sociale dienst, waarover hij in 1969 de roman De bezoeker publiceerde, die in 1982 verfilmd zou worden door de Nederlandse regisseur Orlow Seunke. Het was voor het eerst dat het Nederlandse publiek met Konráds werk in aanraking kwam. Maar pas echt bekend in ons land werd hij door het VPRO-programma Nauwgezet en wanhopig van Wim Kayzer uit 1989, waarin hij samen met onder anderen George Steiner en Jorge Semprun over zijn leven in de 20ste eeuw vertelde. Ineens was hij een ster. Zijn twee jaar eerder bij uitgeverij Van Gennep verschenen roman Tuinfeest , die in 1985 illegaal in Hongarije was verschenen, werd een bestseller. Voor een Nederlands publiek manifesteerde zich hier een schrijver van wereldklasse, die zich wat zijn verbeeldingskracht betrof kon meten met een schrijver als de Zuid-Amerikaanse magisch-realist Gabriel García Márquez. Opnieuw vertelde Konrád in zijn meanderende, bijna magische stijl over zijn leven als Jood in de Tweede Wereldoorlog en in het communistische Hongarije dat daar op volgde. In Tuinfeest komt een stoet van levende en dode familieleden en vrienden voorbij. Er is leed, maar ook vreugde, geluk en erotiek. Maar Tuinfeest is ook een boek over schrijverschap en over de positie van het door de moderne geschiedenis geteisterde Midden-Europa, dat nog altijd voor ophef zorgt, omdat sinds de val van de Muur in 1989 rechts-populistische partijen er in de meeste landen de meerderheid hebben gekregen. Voor Konrád, een spil in de Hongaarse dissidentenbeweging die zich als geen ander had ingezet voor het einde van de communistische dictatuur, was het een bittere pil. Politiek actief Konrád bleef tot op het laatst politiek actief. Toen de huidige Hongaarse premier Viktor Orbán zich in 2017 tegen de Amerikaans-Hongaarse financier George Soros keerde, noemde hij Orbán de ‘giftigste politicus die Hongarije sinds de val van het communisme heeft gekend’. Daarmee liet hij opnieuw zien waarvoor hij stond: voor een menselijke samenleving, waarin tolerantie, smaak, zelfbeheersing, voorkomendheid bestonden. In een interview met deze krant in 2011 benadrukte hij zijn hoop op zo’n samenleving: ‘De onzin van vandaag ligt morgen op de rommelzolder.’ Dat hij het in dat opzicht verkeerd had, doet niets af aan zijn grootse oeuvre. Een versie van dit artikel verscheen ook in Lees verder: NRC

Hongaarse schrijver György Konrád overledenHij werd in Nederland bij een breder publiek bekend door het VPRO-programma Nauwgezet en wanhopig, een serie interviews met vooraanstaande schrijvers.

Boeren zijn blik in de wei zat: dodelijk voor koeien en kost miljoenenJe denkt er misschien niet meteen aan als je een blikje in de berm ziet liggen, maar jaarlijks overlijden er naar schatting duizenden koeien omdat ze per ongeluk fijngemalen zwerfafval binnenkrijgen. De boeren zijn het zat, en roepen op tot actie, want het kost ze jaarlijks tien tot zestien miljoen euro.

John Williams verlengt contract bij RTL met vier jaarPresentator John Williams heeft zijn contract bij RTL met vier jaar verlengd. Hij blijft de komende jaren verschillende programma's maken.

Trump 'van goeie wil': stelt verhoogde importheffing China uitOmdat volksrepubliek China 70 jaar bestaat en omdat de Chinese vicepremier het heeft verzocht, heeft Trump besloten zijn hogere importheffing voor Chinese producten twee weken uit te stellen.

Privacy settings

Privacy settings



Actievoerders willen strandroute Formule 1 tegenhouden met menselijke ketting

Overheid voor rechter om etnisch profileren: 'Zo vernederend dat je kleur bepalend is'

Ketting van mensen wil Formule 1-teams blokkeren die over het strand rijden

Jumbo-meisje in gezicht gespuugd

George Clooney: ’Bedroefd om kinderarbeid Nespresso’

Formule 1-teams mogen omstreden strandroute Zandvoort gebruiken

Raad Zandvoort akkoord met 'F1-karavaan' over strand

Schrijf commentaar

Thank you for your comment.
Please try again later.

Laatste Nieuws

Nieuws

14 september 2019, zaterdag Nieuws

Vorig nieuws

Doden en drama’s bij noodweer Spanje

Volgend nieuws

Body double Milla Jovovich klaagt producenten Resident Evil aan na verliezen arm
'Van 2,3 miljoen arbeidsmigranten is onbekend waar zij zijn' Februari was 'heel zacht, heel nat en behoorlijk winderig' Reizen met de trein wordt voor jongeren stuk goedkoper NS wil meer jongeren in de trein en komt met goedkope tickets Jeugdteams kunnen komend seizoen geen kampioen meer worden Ambulancedienst waarschuwt voor langere aanrijtijd door verlagen maximumsnelheid Rookmelders in alle huizen verplicht Tientallen gewonden bij gevechten tussen politie en bewoners Lesbos en Chios Duitsland zoekt carnavallers om virusuitbraak: 'Oneindige puzzel' Uitspraak ’Hitler was een Jood’ van baas moskeekoepel roept weerzin op Woede om nazi-carnavalswagen in Spanje 'Justitie: vluchteling moet langer verblijf in azc compenseren'
Actievoerders willen strandroute Formule 1 tegenhouden met menselijke ketting Overheid voor rechter om etnisch profileren: 'Zo vernederend dat je kleur bepalend is' Ketting van mensen wil Formule 1-teams blokkeren die over het strand rijden Jumbo-meisje in gezicht gespuugd George Clooney: ’Bedroefd om kinderarbeid Nespresso’ Formule 1-teams mogen omstreden strandroute Zandvoort gebruiken Raad Zandvoort akkoord met 'F1-karavaan' over strand Eerste klasse verdwijnt uit treinen in Groningen en Friesland Staat gedaagd om etnisch profileren, 'rechter moet grens trekken' ’Coronavirus’ al in 1981 voorspeld Noodopvang asielzoekers in evenementenhal Leeuwarden Donderdagavond extra NOS-uitzending over het coronavirus