هیأت‌های عزاداری؛ 'مسأله امنیت ملی'

هیأت‌های عزاداری؛ 'مسأله امنیت ملی'

10.9.2019

هیأت‌های عزاداری؛ 'مسأله امنیت ملی'

جایگاه تعیین‌کننده مداحان و هیات‌های خاص در سازوکار مقابله با 'تهدیدات امنیتی' حکومت ایران، باعث شده تا فارغ از هزینه های ایدئولوژیک، اقتصادی یا حیثیتی خود، همچنان از حمایت کامل رهبر برخوردار باشند.

ابعاد مصونیت حکومتی یکی از آشناترین نشانه های جایگاه حکومتی مداحان، مصونیت تقریبا مطلق آنها در حمله به مقام های ارشدی بوده که، به هر علت، متهم به ناهمسویی با رهبر یا عدم اطاعت کافی از او شده اند. مداحانی که حملات آنها به مقام هایی در حد روسای جمهور دوره های مختلف نیز، باعث محروم شدن‌شان از حمایت راس قدرت نشده است. مثلا وقتی میثم مطیعی از مداحان مورد علاقه آیت الله خامنه ای، در مراسم نماز عید فطر تیرماه ۱۳۹۶ و در حضور رهبر به حسن روحانی طعنه زد که"ای نشسته صف اول نکنی خود را گم... جسم برجام چو روحش به فنا رفت که رفت"، اتفاقات بعدی به‌غایت معنی دار بود. به دنبال انتقاد رسانه های حامی دولت روحانی از اشعار این مداح، شخص رهبر در دیداری در مهر ۱۳۹۶ با مداحان، به‌صراحت به آقای مطیعی گفت:"می‌دانم بعد از عید فطر خیلی شما را اذیت کردند و فشار آوردند، هم به شما و هم به شعرا؛ اما مطلقاً اعتنا نکنید... مسئولان رده بالای دولتی آمدند پیش من و گفتند توهین شده؛ من گفتم خیر، هیچ اهانتی نبوده." به همین ترتیب، اظهارات پیاپی منصور ارضی در مورد روسای جمهورِ متهم به سرپیچی از رهبر، مانع از آن نشده تا وی در مراسم دفتر رهبری در گذشته و حال، به اجراهای اختصاصی در حضور آیت الله خامنه ای بپردازد. این دعوت ها، حتی پس از آنکه وی در شهریور ۱۳۹۷ با اشاره به اکبر هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی گفت:"اون یارو آخرش در استخر مرد، این یارو هم آخرش در استخر می‌میرد" قطع نشد؛ همان طور که در مهر ۱۳۹۲،"پیر کفتار" خواندن هاشمی رفسنجانی از سوی همین مداح و دعایش برای اینکه "ان شاءلله خداوند مرگ او را برساند"، جلوی دعوت های بعدی به بیت رهبری را نگرفت. یک شاخص معنی دار از ارتباط حملات چنین مداحانی با میزان اطاعت افراد از رهبر، نوسانات رفتار آنها با محمود احمدی نژاد بوده است. آقای احمدی نژاد در دوره اول ریاست جمهوری خود، همچنین در جریان انتخابات ۱۳۸۸ و اعتراضات بعدی از آن، مورد حمایت مطلق این مداحان بود، اما به محض نافرمانی از آقای خامنه ای در فروردین ۱۳۹۰، هدف حملات آنها قرار گرفت؛ عمدتا نیز از این زاویه که تحت تاثیر اسفندیار رحیم مشایی -نزدیک‌ترین معتمد خود- از خط رهبر"منحرف" شده. تا جایی که منصور ارضی، در مرداد ۱۳۹۰ رحیم مشایی را به قتل تهدید کرد:"هر کس بکشتش پولش را من می‌دهم. خداشاهد است". یا سعید حدادیان، از دیگر حامیان سرسخت اقای احمدی نژاد تا پیش از فروردین ۱۳۹۰ نیز، در اردیبهشت همان سال مشائی را به"عورت" احمدی نژاد تشبیه کرد و در مورد"بریدن" آن هشدار داد. با وجود این، حتی چنین سخنانی جلوی مداحی آقای حدادیان در دفتر رهبر را در سال‌های بعد نگرفت. در عین حال، مصونیت مداحان نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی ایران، تنها در جنس حملات آنها به سیاستمداران متهم به سرپیچی از دستورات رهبر نمود نداشته و در بسیاری از موارد، در سرنوشت پرونده های قضایی آنها تیز مشهود بوده است. ماجرای محمود کریمی، که در دی ماه ۱۳۹۱ در بزرگراهی در تهران با راننده یک پژو درگیری لفظی پیدا کرد شد، یکی از معروف ترین پرونده ها از این نوع بوده است. نتیجه درگیری لفظی، شلیک پنج گلوله به سمت راننده پژو بود، اما نه تنها پرونده این تیراندازی به سرعت مختومه شد، که"خانه مداحان" به طور رسمی به حمایت از آقای کریمی پرداخت. خود کریمی هم بعد از غیبتی یک‌ساله، مجددا مداحی در حضور آیت الله خامنه ای از سر گرفت. در آن زمان کسانی - واز جمله سخنگوی وقت دستگاه قضایی- در دفاع از محمود کریمی گفتند که تیرها را نه شخص او، که فرد همراهش شلیک کرده. فردی که بعدها مشخص شد حسن میرکاظمی (حسن رعیت)، متهم یکی از بزرگترین پرونده های مالی سال های اخیر بوده است. حق نشر عکس Khamenei.ir Image caption آیت الله خامنه‌ای به میثم مطیعی گفت:"مطلقاً اعتنا نکنید... مسئولان رده بالای دولتی آمدند پیش من و گفتند توهین شده؛ من گفتم خیر، هیچ اهانتی نبوده" بهره مندی مالی مداحان خاص مورد حسن میرکاظمی، تنها یکی از موارد ارتباط مداحان حکومتی با متهمان با پرونده های مالی بوده که در سال ها و ماه های اخیر، در سطح افکارعمومی خبر ساز شده است. این ارتباط، تنها مورد توجه منتقدان حکومت قرار نگرفته و حتی چهره های نزدیک به حکومت نیز، در مناسبت های مختلف به یادآوری آن پرداخته اند. یکی از خبرسازترین یادآوری ها در این زمینه، هفته پیش از سوی محمود تاری از مداحان معروف تهران صورت گرفت که با انتقاد از نزدیکی برخی مداحان به"مفسدان اقتصادی" گفت:"مداحان با این افراد ارتباط داشتند و از آنها ۲۰۰ میلیون و ۳۰۰ میلیون پول می‌گرفتند. یکی از همین آقایان که با این افراد ارتباط داشت می‌گفت من به اندازه هیکلم طلا دارم." این مداح در مصاحبه ۱۰ شهریور خود با خبرگزاری ایرنا افزود:"متأسفانه دو دهه پیش برخی از همین مداحان که مشکل داشتند، در خانه‌های برخی مسئولان قضایی مداحی می‌کردند." دستمزدهای برخی مداحان برای اجراهای خود در ایام عزاداری، از دیگر زوایای فعالیت اقتصادی این طیف بوده که از دیرباز مورد توجه افکار عمومی قرار داشته؛ به ویژه از این زاویه که پرداخت کنندگان چنین دستمزدهایی ثروت خود را از چه نوع منابعی به دست می‌آورند. برای داشتن تصویری بهتر از سطح پرداخت های مالی به برخی مداحان، یادآوری ارقام مورد اشاره جبار رحمانی، نویسنده کتاب"مطالعات جامعه‌شناختی و انسان‌شناختی عزاداری محرم" آموزنده خواهد بود. این پژوهشگر مراسم محرم در ایران، در بخشی از گفتگو با خبرگزاری فارس در تیرماه گذشته، از مداحان خاصی یاد کرد که"در تهران، برای ده شب تا یک میلیارد تومان پول می‌گیرند". در عین حال، بخش مهمی از گردش مالی مربوط به هیات‌های عزاداری نه از افراد حقیقی، که مستقیما از بودجه های حکومتی تامین می شود. توجه به این بُعد مشخص از گردش مالی هیات ها، به ویژه در سال های اخیر و با افزایش حساسیت های عمومی بر روی اقلام بودجه های سالانه افزایش یافته است. مثلا، زمانی که بودجه های میلیاردی تخصیص داده شده به موسساتی مانند"بنیاد دعبل خزایی" کنجکاوی ها را برانگیخت و سپس مشخص شد که این بنیاد، در سال ۱۳۸۴ به دستور آیت الله خامنه ای تاسیس شده و وظیفه آن ارائه کمک های"مادی و معنوی" به"جامعۀ ستایشگران اهل‌بیت" (و مشخصا، تامین بیمه مداحان) است. کمک های تخصیص داده شده به هیات‌های عزاداری از محل بودجه های شهری، از دیگر موضوعات خبرساز سال های اخیر بوده است. مثلا، وقتی که مشخص شد که در سه سال آخر شهرداری محمدباقر قالیباف (از ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶)، شهرداری تهران مبلغی معادل حدود شش برابر بودجه"کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی" را برای"گسترش فرهنگ دینی، ملی و ارز‌ش‌های انقلاب اسلامی" هزینه کرده که از جمله، شامل کمک به هیات‌های خاص بوده است. تمام اینها در حالی است که بخشی از هزینه های حکومتی برای کمک به مداحان، نه در قالب کمک مالی مستقیم، که به شکل ارائه امکانات اختصاصی دیگر بوده. مثلا، تاسیس رشته دانشگاهی مداحی در مرکز آموزش علمی-کاربردی سازمان تبلیغات اسلامی (که خبر آن در بهمن ۱۳۹۴ از سوی رضا معمی"مدیرکل تشکل‌های دینی و مراکز فرهنگی" سازمان اعلام شد) اگرچه به معنی پرداخت مستقیم به هیات ها یا مداحان نیست، اما از اختصاص بودجه عمومی برای ارائه تسهیلات به یک صنف مشخص حکایت دارد. صنفی که به روایت هفته پیش یوسف ارجونی رئیس بسیج مداحان کشور از تعداد اعضای آن، شگفت انگیز می‌نماید. آقای ارجونی در مصاحبه ای با ایرنا در ۹ شهریور گفت: "طبق آمار رسمی بیش از ۱۵۰ هزار مداح در کشور داریم که آمار غیررسمی دو برابر این مقدار تخمین زده می‌شود." حق نشر عکس Khamenei.ir Image caption تعداد مداحان ایران، طبق آمار رسمی بیش از ۱۵۰ هزار است، اما آمار غیررسمی دو برابر این مقدار تخمین زده می‌شود 'مساله امنیت ملی' فارغ از جزئیات مرتبط با کمک‌های حکومتی، احتمالا در میان موافقان و مخالفان جمهوری اسلامی ایران تردید چندانی وجود ندارد که سطح حمایت نهادهای رسمی از هیات‌ها و مداحان، با میزان نزدیکی آنها با حکومت نسبت مستقیم دارد. میزان پشتیبانی دستگاه های حکومتی از هیات ها یا مداحان، درواقع طیف گسترده ای را در بر می گیرد. در میانه این طیف، هیات های بسیاری وجود دارند که از مجموعه ای از امکانات متوسط -در حد سهمیه دولتی مواد غذایی و ملزومات پذیرایی با قیمت پایین- استفاده می کنند. ولی این طیف، دو انتها هم دارد که یک سوی آن صحنه فشار نهادهای امنیتی بر مداحان و هیات‌های مغضوب حکومت است و در سوی دیگر، رانت های عظیم حکومتی، پوشش مستمر صداوسیما یا حتی مصونیت قضایی و دعوت به مراسم مذهبی بیت رهبری قرار دارند. این در حالی است که همزمان، بسیاری از هیات ها و مشخصا هیات های گروه اخیر، هزینه هایی فزاینده را برای حکومت ایران ایجاد کرده اند و این نوع هزینه ها، رو به افزایش بوده اند. مخالفت بسیاری از روحانیون سنتی و حتی مراجع تقلید با مضامین نوحه‌ها و نوع"عزاداری" جاری در هیات‌های خاص (که در بسیاری از مواقع، به مجالس شادی و رقص شبیه تر هستند)، درگیری طیفی از مداحان مشهور در پرونده های جنجالی (مالی و غیرمالی)، و در نهایت بار کمک به هیات‌ها و مداحان خاص در شرایط کاهش کم سابقه منابع پولی حکومت، از جمله هزینه‌های متنوع حمایت از آنها هستند. علی رغم تمامی این هزینه ها اما، نشانه معنی داری از سست شدن عزم حکومت ایران در ادامه حمایت از هیات ها و مداحان مورد تایید نظام دیده نمی شود. درک چنین وضعیتی نیز، قاعدتا تنها با لحاظ کردن ساختار امنیتی خاص جمهوری اسلامی ممکن خواهد بود. در این ساختار، بخش مهمی از آنچه وظیفه مقابله با"تهدیدهای امنیتی" توصیف می شود، متکی به شبکه نیروهای سازماندهی شده در اصناف و محلات است. این نیروها، مشخصا وقتی نهادهایی چون سپاه قصد برخورد با فعالان و جریان های معترض یا حتی مسئولان متهم به تمرد از رهبر را دارند، به صحنه می آیند و از هر کس که لازم باشد زهر چشم می گیرند. ویژگی اصلی این"لباس شخصی ها" نیز، علاوه بر تعداد زیاد و پراکندگی جغرافیایی در سرتاسر کشور، طبیعتا انکار مسئولیت اقدامات آنها از سوی نهادهای رسمی است که باعث می شود تا اقداماتشان نوعی"واکنش مردمی" به افراد و جریان های مختلف معرفی شود. همین لباس شخصی ها درعین حال، در مقاطعی که حکومت با بحران هایی فراتر از ظرفیت برخورد نهادهای رسمی مواجه باشد، و مشخصا در هنگام مقابله با اعتراضات گسترده خیابانی، به رویه سال های ۱۳۸۸ و ۱۳۹۶ خلأ نیروهای امنیتی را در زمان ها یا مکان های خاص پر می کنند. با توجه به چنین کارکردی است که هیات‌های متصل به حکومت -که نوعا با شبکه بسیج محلات و اصناف ارتباط تنگاتنگ دارند- به عنوان ابزار بسیج نیروهای لباس شخصی در سطح شهرهای مختلف و به ویژه پایتخت، جایگاه امنیتی ویژه یافته اند. این هیات ها، البته مردم عادی و علاقه‌مندان عام به مراسم مذهبی را نیر در مراسم خود میزبانی می کنند، اما در طول زمان، عملا به مکان هایی برای تجمع و حفظ ارتباط نیروهای"پای کار" تبدیل شده اند که در صورت لزوم، امکان بسیج آنها در عملیات حکومتی -از برگزاری تجمعات گرفته تا حمله به تجمعات- وجود دارد. مراسم عزاداری و جشن چنین هیات‌هایی، به طور مشخص در تهییج حداکثری حاضران کاربرد دارند و به این ترتیب، به جزئی جدایی ناپذیر از کارکرد امنیتی‌شان تبدیل می شوند. به تَبَع همین اهمیت، مداحان هیات های متصل به حکومت نیز، جایگاه"ستاره های" اصلی این کارکرد امنیتی را پیدا می کنند. در نهایت به نظر می رسد تا وقتی که مداحان، مداحی ها و هیات های خاص، چنین جایگاه مشخصی را در سازوکار مقابله با"تهدیدات امنیتی" حکومت ایران بر عهده دارند، همچنان از حمایت کامل هسته سخت حکومت برخوردار خواهند بود. فارغ از آنکه هزینه های ایدئولوژیک، اقتصادی یا حیثیتی آنها، در چه حد باشد. موضوعات مرتبط ادامه مطلب: BBC NEWS فارسی

کرونا در ایران: فرمانده مدیریت مقابله با ویروس کرونا در تهران تعیین شد | DW | 25.02.2020



چرا این تعداد از مسئولان حکومت ایران کرونا گرفته‌اند؟

کرونا در ایران؛ مرگ چهار نفر دیگر در اثر بیماری کووید-۱۹ | DW | 26.02.2020



روزنامه آمریکائی: کرونا ممکن است به دلیل ایران، تبدیل به اپیدمی در خاورمیانه بشود

تحقیر یا سرکوب خیالی؛ استراتژی حکومت ایران در مقابل ویروس کرونا چیست؟



پمپئو: چه بسا ایران جزئیات مهمی را در رابطه با شیوع کرونا پنهان کرده باشد

تست کرونای آیت‌الله شبیری زنجانی منفی است



وزارت بهداشت عراق: شمار کشته‌شدگان عزاداری کربلا از ۳۱نفر فراتر می‌روددر جریان مراسم عزاداری روز سه‌شنبه در آرامگاه امام سوم شیعیان در کربلا حداقل ۳۱ تن کشته و ۱۰۰ نفر زخمی شدند.

کمیته حفاظت از روزنامه نگاران: ایران یکی از ۱۰ کشور با بیشترین میزان سانسور استکمیته حفاظت از روزنامه نگاران: ایران یکی از ۱۰ کشور با بیشترین میزان سانسور است این گزارش را بخوانید 🔽

ادامه بی‌خبری از فرهاد سلمان‌پور سه هفته پس از بازداشتبستگان فرهاد_سلمان‌پور، با گذشت سه هفته از بازداشت، همچنان از وضعیت او بی‌خبرند. اتهام سلمان‌پور «توهین به رهبری و همکاری در خروج سعید ملک‌پور از ایران» عنوان شده اما سعید_ملک‌پور آن را رد کرد و گفت: «هیچ‌کس در ایران از فرارم خبر نداشت.»

ایران، یکی از ده کشور اول دنیا از نظر سانسور رسانه‌ها

پوزش ماکرون از همتای خود بدلیل پخش اشتباه سرود ملی آلبانی پیش از مسابقه فوتبالادی راما، رئیس جمهوری آلبانی در صفحه توییتر خود نوشت امانوئل ماکرون بدلیل پخش اشتباهی سرود ملی آلبانی در جریان دیدار دو تیم ملی فوتبال فرانسه و آلبانی، از وی عذرخواهی کرده است.

یک نماینده مجلس: رئیسی به مراتب خشن‌تر از روسای پیشین قوه قضائیه عمل می‌کند🔺یک نماینده مجلس: رئیسی به مراتب خشن‌تر از روسای پیشین قوه قضائیه عمل می‌کند ⚡️ادامه روند بازداشت و زندانی شدن تعداد زیادی از فعالان مدنی و صدور احکام بسیار سنگین‌ زندان و شلاق برای آنها این بار با اعتراض یک نماینده زن مجلس رو به رو شده است.



ایلان برمن، کارشناس سیاسی آمریکایی: رضا پهلوی می‌تواند «فرمانروای آینده ایران» باشد

کرونا در ایران: خرید و فروش ماسک ممنوع شد | DW | 24.02.2020

الگوی شیوع ویروس کرونا در ایران و جهان؛ یک مقایسه آماری | DW | 24.02.2020

وزارت بهداشت: ۹۵ مورد ابتلا و ۱۵ فوتی بر اثر بیماری کووید-۱۹ در ایران | DW | 25.02.2020

پروازهای ماهان‌ایر به چین پس از دستور توقف 'ادامه داشته' است | DW | 24.02.2020

ورود کرونا توسط شرکت ماهان و سازمان هواپیمایی تکذیب شد

سردار سلامی در تماس تلفنی با وزیر بهداشت: سپاه آماده کمک برای مقابله با کرونا است- اخبار سیاسی - اخبار تسنیم - Tasnim

نوشتن نظر

Thank you for your comment.
Please try again later.

آخرین اخبار

اخبار

11 سپتامبر 2019, چهارشنبه اخبار

اخبار قبلی

برکناری بولتون؛ نگاه دو دولت ایران و آمریکا بر «ادامه فشار حداکثری»

اخبار بعدی

مرگ ۳۱ زائر شیعه در جریان مراسم روز عاشورا در کربلا
کرونا در ایران: فرمانده مدیریت مقابله با ویروس کرونا در تهران تعیین شد | DW | 25.02.2020 چرا این تعداد از مسئولان حکومت ایران کرونا گرفته‌اند؟ کرونا در ایران؛ مرگ چهار نفر دیگر در اثر بیماری کووید-۱۹ | DW | 26.02.2020 روزنامه آمریکائی: کرونا ممکن است به دلیل ایران، تبدیل به اپیدمی در خاورمیانه بشود تحقیر یا سرکوب خیالی؛ استراتژی حکومت ایران در مقابل ویروس کرونا چیست؟ پمپئو: چه بسا ایران جزئیات مهمی را در رابطه با شیوع کرونا پنهان کرده باشد تست کرونای آیت‌الله شبیری زنجانی منفی است اسد می‌خواست استعفا دهد ولی قاسم سلیمانی جلوی او را گرفت BBC NEWS فارسی on Instagram: “ابراهیم رئیسی، رئیس قوه قضاییه در ایران با انتشار دستورالعملی، از اقداماتی خبر داد که قرار است در جهت حفظ سلامتی زندانیان در ایران در زمان…” با بحران 'کرونا' علمی و مستند برخورد شود/قرنطینه را شروع نکنیم این ویروس سونامی‌وار پیش می‌رود ضیا نبوی، دانشجوی زندانی انتخابات ۸۸، دوباره دستگیر شد | DW | 25.02.2020 سازمان بهداشت جهانی شاید کرونا را 'همه‌گیر جهانی' اعلام کند
ایلان برمن، کارشناس سیاسی آمریکایی: رضا پهلوی می‌تواند «فرمانروای آینده ایران» باشد کرونا در ایران: خرید و فروش ماسک ممنوع شد | DW | 24.02.2020 الگوی شیوع ویروس کرونا در ایران و جهان؛ یک مقایسه آماری | DW | 24.02.2020 وزارت بهداشت: ۹۵ مورد ابتلا و ۱۵ فوتی بر اثر بیماری کووید-۱۹ در ایران | DW | 25.02.2020 پروازهای ماهان‌ایر به چین پس از دستور توقف 'ادامه داشته' است | DW | 24.02.2020 ورود کرونا توسط شرکت ماهان و سازمان هواپیمایی تکذیب شد سردار سلامی در تماس تلفنی با وزیر بهداشت: سپاه آماده کمک برای مقابله با کرونا است- اخبار سیاسی - اخبار تسنیم - Tasnim کرونا در ایران: وزیر بهداشت استعفای خود را تکذیب کرد | DW | 24.02.2020 حسنی مبارک، رئیس جمهور پیشین مصر درگذشت تعداد کشته‌های کرونا در ایران به ۱۵ نفر رسید اقتصاد ایران با FATF و شیوع کرونا تنگی نفس گرفت | DW | 24.02.2020 هشدار سازمان بهداشت جهانی درباره 'همه‌گیری جهانی' کرونا | DW | 24.02.2020