تئاتر, سینما, امیرپوریا

تئاتر, سینما

نامه اهل تئاتر به ارشاد: اعتراض، درخواست یا کرنش؟

23/05/2020 10:04:00 ب.ظ

وقتی سر خم می‌کنیم و در مقدمه درخواستمان در مورد تئاتر ، به محدودنگری و جزم‌اندیشی در سینما «بله قربان» می‌گوییم، چگونه می‌خواهیم ادعا کنیم ظرافت و شیطنتی در هر گوشه همان کارهای تئاتر ی به کار برده‌ایم؟ یادداشت امیرپوریا در نقد نامه ۲۵۰ هنرمند تئاتر 👇

یادداشت امیر پوریا، منتقد سینما که به نقد این نامه پرداخته را بخوانید: رسم رایج رسانه آن بود که این واکنش به نامه ۲۵۰ فعال زمینه تئاتر به وزارت ارشاد، زودتر رخ می‌داد؛ اما وقتی از نخستین چیزهایی که به ذهن می‌آیند، فاصله می‌گیریم و به ماهیت چنین نامه‌ای نگاه می‌کنیم، به نکاتی بنیادین می‌رسیم که از نسبت دادن صفات دم‌دستی همچون محتاط و محافظه‌کار، فراتر می‌رود و به کرامت انسانی فرد و هنرمند، خدشه وارد می‌آورد؛ بنابراین، در این نوشته بحث فقط بر سر آن نیست که چرا این نامه چنین از موضع ضعف و با کمترین مطالبه‌گری ممکن نگاشته شده؛ بلکه با گذر از مسیر همین نکته‌ها، به روحیه‌ای که این نگاه از دل آن برمی‌آید و بدتر از آن، روحیه‌ای که در جامعه تزریق می‌کند، خواهیم پرداخت. مکث و مداقه‌ای که در واکنش بی‌درنگ، به دست نمی‌آمد.

روحانی: از طریق فضای مجازی و سیستم الکترونیک می توان با فساد مبارزه کرد تولید حسگری برای ردیابی ویروس کووید-19 در کشور ورزشگاه آزادی برترین ورزشگاه آسیا از نگاه AFC

شاید بیشتر ما ساختارهای گوناگون جمله‌بندی چون «شرط و جواب شرط»، «پایه و پیرو» یا «مقدم و تالی» را از آموزه‌های سال‌های مدرسه به یاد نیاوریم. مهم نیست. مهم این است که وقتی با زبان فارسی زندگی و مکالمه می‌کنیم، این ساختارها را ناخودآگاه به کار می‌بریم. یکی از جلوه‌های همیشگی آن در سخن گفتن از هنر، جاهایی است که ابتدا ویژگی‌های مثبتی را برمی‌شماریم تا در ادامه، طرح ویژگی‌های منفی برای شنونده یا خواننده، شدت کمتری پیدا کند؛ مثلا ابتدا می‌گوییم «البته فلان هنرمند یا بهمان اثر هنری، از این ارزش بهره‌مند است، اما ...». در تمام این‌گونه ساختارهای کلامی و نوشتاری، آنچه پیش از «اما» می‌آید، زمینه‌چینی و آماده‌سازی طرف است و اصل، آن چیزی است که بعد از «اما» مطرح می‌شود.

اما در این نامه، آنچه پیش از «اما»ی بین مقدمه و متن درخواست حل معضل آمده، خود به‌تنهایی معضلی است. طراح و نویسنده متن نامه در همین بخش مقدماتی، اصل و موجودیت و برقراری سانسور را – البته با عبارت جایگزین و مطلوب نگرش رسمی در ایران یعنی «ممیزی»- به رسمیت شناخته و امضاکنندگان نامه نیز از سر شتاب، بی‌دقتی یا موافقت همه‌جانبه، نام خود را پای متنی در تایید وجود سانسور گذاشته‌اند.

چه روحیه‌ای در دوستان ما ریشه دوانده یا توسط سیستم آبیاری شده که سر راه رسیدن به عبارت «اما موضوع تئاتر کمی فرق می‌کند»، از عباراتی همچون «با توجه به اعتقاد به لزوم ممیزی» رد می‌شوند؟ و تازه، باآنکه بخش عظیمی از آنان در سینما نیز فعال‌‌اند، «نگاه همکاران سینمایی» وزارت ارشاد یا همان مسئولان سانسور فیلم‌ها را «کاملا صحیح» می‌دانند و بازهم تازه، در همان زمینه تئاتر که می‌خواهند بگویند مرحمت فرموده تخفیف بدهید، از «کمی» فرق داشتن سخن می‌گویند تا مبادا نامه در نگاه وزیر ارشاد، زیاده‌خواهانه قلمداد شود.

بعد از این رودربایستی حقارت‌بار و خودداری از مخالفت با اصل و اساس نظارت، رفتار اسف‌انگیز دیگر در همان مرحله پیش از تقاضای اصلی نامه، باورنکردنی است: به‌جای ایستادن در برابر ناظرانی که خود را قیم و آقابالاسر اهل هنر می‌پندارند، حتی در ابعاد نظری کنار آنان می‌نشیند و به تریبون ِ تئوریزه‌کردن ِ سانسور بدل می‌شود!

توضیح می‌دهد که ممیزی تلویزیون و سینما و تئاتر برحسب تفاوت میزان تماشاگران‌ هر یک و تفاوت حق انتخاب تماشاگر، باید چگونه باشد! می‌توان از انبوهی امضاکنندگان که در بسیاری زمینه‌های اجتماعی، معیشتی و زیست-محیطی انتقادهایی را به سیستم وارد می‌کنند، پرسید با این پذیرش تام و تمام سانسور شدید، کانالیزه کردن مطلق و وارونگی اطلاعات در تلویزیون موسوم به ملی ایران که سال‌هاست مردم آن را به تمسخر «رسانه مِیلی» می‌خوانند، دیگر چه مخالفتی با کدام بخش از عملکرد کلیت سیستم معنا پیدا می‌کند؟

وقتی به بهانه حضور تلویزیون در خانه همگان، نظارت شدیدتر بر آن را طبیعی و روا می‌دانیم، تعیین دامنه این شدت از نگاه جناح و جهتی که «صداوسیمای جمهوری اسلامی» را در اختیار دارد نیز بر ما تحمیل می‌شود.اگر این نگاه صلاح نداند خبری در زمینه شلیک به هواپیمای مسافربری، کشتار و دستگیری مردم معترض به تورم یا بحران‌های تمام‌نشدنی شیوع بیماری و آب و طبیعت و مراتع و منابع از رسانه زیر نظرش پخش شود، این‌که ما برای توجه به آن خبر، کمپین حمایتی تشکیل می‌دهیم و تبلیغ می‌کنیم، چه محلی از اعراب دارد؟

رئیس جمهور انتخاب قالیباف به عنوان رئیس مجلس را تبریک گفت پاسخ قاطع سخنگوی وزارت خارجه به 'هوک' اعتراض به کشته شدن جورج فلوید سیاهپوست؛ خشونت‌ها همچنان ادامه دارد

وقتی سر خم می‌کنیم و در مقدمه درخواستمان در مورد تئاتر، به محدودنگری و جزم‌اندیشی در سینما «بله قربان» می‌گوییم، چگونه می‌خواهیم ادعا کنیم ظرافت و شیطنتی در هر گوشه همان کارهای تئاتری به کار برده‌ایم؟ مگر تفکر با تغییر ابزار بیانی، از ماهیت عوض می‌شود؟

مگر می‌شود کسی در تلویزیون، ابراز توجه زن و مردی به یکدیگر را با «سلامٌ عَلَیکُم» پرداخت کند، در سینما تلاقی نگاه و لبخند دلبرانه آن دو را جایگزین کند و در تئاتر مثلا دیالوگ «امشب برنامه‌ت چیه؟» در دهان مرد خطاب به زن بگذارد؟این‌گونه است که نامه‌ای با این خام‌دستی، حتی به «رعایت»های بسیاری خانم‌ها و آقایان در این چند مدیوم هنر‌های نمایشی/تصویری هم جلوه‌ای ناخوشایند می‌دهد یا برخی از جلوه‌های سازگاری با سانسور و چارچوب هر مدیوم را با ریاکاری مترادف می‌سازد.

نامه‌نگاران ِ پذیرای ممیزی، واژه رعایت را در اوایل متن بارها استفاده کرده‌اند و رعایت ممیزی را حتی نه از سر ناچاری، بلکه بابت سکونت در «سرزمینی که عاشقانه دوستش داریم» دانسته‌اند.شاید یادآوری نمونه‌ای دیگر از رفتار و گفتار به‌ظاهر اعتراضی در همین چند ماه اخیر، بتواند بخش بعدی مشکلات نامه را بهتر شرح دهد: در زمستان ۱۳۹۸ یکی از مجریان تلویزیون برای هرکس که زندگی جهادی و به تعبیر او «سلحشورانه» و باب طبع سیستم را در پیش نمی‌گیرد، نسخه «جمع کنه و از ایران بره» پیچید و برخی هنرمندان سینما بر روی سِن سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر از این گفتند که «ما نیومده بودیم که حالا بخوایم بریم.» شکل صوری ماجرا این است که اینجا مخالفتی با آن مجری و نگرش حامی تفکر ضدمردمی‌اش صورت گرفته.

اما در اصل، همین‌که در این به‌اصطلاح انتقاد، «ماندن به هر قیمتی» ترویج می‌شود، هیچ‌گونه بُرندگی انتقادی در آن باقی نمی‌گذارد که هیچ، آب به آسیاب سیستم نیز می‌ریزد. تاکید بر علاقه به سرزمین در نامه اخیر نیز درست چنین کارکردی دارد و سمت‌وسوی نامه را از همان آغاز، از اعتراض به کرنش بدل می‌کند.

این‌که اشاره به وطن‌دوستی، از باب توجیه رعایت ممیزی و حتی خودسانسوری در ذهن هنرمند - آن‌هم «پیش از تولید»- وارد متن شده، دیگر به‌منزله تیر خلاص است و برای پیکر اخته نامه، حتی نیمه‌جانی هم باقی نمی‌گذارد.می‌ماند آن‌که این خمیدن و گردن کج کردن، برای چه تقاضایی روی داده است؟ آیا دستاورد این تقاضا آن‌چنان عظیم و ماندگار است که به این سانسورپذیری محض بیارزد؟ امیدوار نباشید. از این خبرها نیست. کل کار در ابعاد تمنایی با محدوده بسیار بسته است: دوستان ما با این نامه فقط خواهش کرده‌اند پخش آنلاین نمایش‌ها کمی کمتر تحت نظارت شدید و جدید قرار گیرد. همین.

درخواستی کاملا کاربردی و چه‌بسا صرفا نگران درآمد هرچند ناچیز حاصل از این پخش که نشان آشکار تزریق زیر جلدی روحیه آرمانی سیستم به این‌همه نام و فرد است: چوب و خط‌کش بالای سرمان باشد و حتی برخی بچه‌بدها را با خط‌کش فلزی بزنید، از لبه تیزش هم بزنید، ولی ما را کمتر و نرم‌تر بزنید چون قبل‌تر قول داده‌ایم حتی در خیالمان «رعایت» کنیم.

پیام صوتی جدید داعش: کرونا مجازاتی از سوی خدا برای دشمنان ماست افزودن ۲۰ تانکر آب برای تامین آب منطقه غیزانیه روسیه عدم تمدید معافیت‌های هسته‌ای ایران را محکوم کرد

آنچه اتفاق افتاده، می‌تواند با واکنشی خشم‌آمیز همراه شود و مانند ده‌ها نامه دیگر، از یاد برود؛ اما آنچه ریشه اتفاق بوده، این میزان سازشگری از سوی کسانی است که «بهرام بیضایی» را در جایگاه بزرگ ِ بی‌سازش زمینه فعالیت خود یعنی هنر درام دارند و بسیاری از آن‌ها با او کار کرده‌اند یا داعیه درس آموختن از او را داشته‌اند.

کسانی که بی‌تردید ادبیات را آن‌قدر می‌شناسند که رمان یا دست‌کم نمایشنامه «ماه پنهان است» جان اشتاین‌بک را خوانده باشند؛ که سرهنگ اشغالگر به شهردار شهر اشغال‌شده می‌گوید: «ما هم وظایفی داریم» و شهردار پاسخ می‌دهد: «بله؛ تنها وظیفه غیرممکن در جهان: شکستن روح آدم‌ها.» آیا با این خودباختگی، می‌خواهند ما را به نقطه‌ای برسانند که بپذیریم اشتاین‌بک بر خطا بوده و شکست روح آدم‌ها، شدنی است؟

ادامه مطلب: ایران وایر »

وزارت ارشاد اعتراض هنرمندان تئاتر برای بازبینی‌های مجدد را پذیرفتبشنو و باور مکن !! توبه ی گرگ مرگه

جزییات بازگشایی درب‌های حرم حضرت فاطمه معصومه(س) اعلام شدقائم مقام تولیت آستان مقدس کریمه اهل‌بیت(س) از بازگشایی درهای این آستان مقدس در صبح دوشنبه پنجم خردادماه خبرداد و گفت: صحن‌ها و حیاط‌های روباز از ساعت هفت صبح تا ۱۹ عصر در اختیار زائران و مجاوران خواهد بود فرومایگی دوباره شروع میشه ما ' یک میلیون و ۳۹۱ هزار و ۵۲۴ نفر' ثبت نامی کنکور داشتیم. با احتساب بچه های نظام قدیم به عنوان بچه ها پایه نهم، و تعداد زیادی افراد که درگیر میشن،شما قراره دو میلیون انسان و دست کم یک میلیون و خوردی خانواده رو تو خونه خودشون در معرض خطر قرار بدین! لغو_امتحانات_نهایی_حضوری

کارکنان بخش بهداشت و درمان فرانسه علیه دولت ماکرون تظاهرات کردندکارکنان بخش بهداشت و درمان فرانسه از ماه‌ها پیش از شیوع ویروس جدید کرونا به بی‌توجهی دولت به این بخش اعتراض می‌کردند.

اعتراض نمایندگان مخالف در شورای قانون‌گذاری هنگ‌کنگ به طرح امنیتی پکنمخالفان دولت محلی هنگ‌کنگ تصمیم چین برای تصویب «قانون امنیت ملی» را خلاف اصل «یک کشور، دو نظام» می‌دانند. برای ورود به دانشگاه و دبیرستان قبل از داشتن رتبه و معدل قبولی باید سالم باشیم لطفا با سلامتی ما بازی نکنید. لغو_امتحانات_نهایی_حضوری کمپین_سلامت_دانش_آموزی

سازمان همکاری اسلامی به درخواست ترکیه تشکیل جلسه می‌دهدسازمان همکاری اسلامی به درخواست ترکیه برای بررسی مسئله فلسطین تشکیل جلسه می‌دهد. - خبرگزاری آناتولی

اعتراض راست افراطی اسپانیا به محدودیت‌های وضع شده برای مبارزه با کرونااسپانیا از ۱۴ مارس مجموعه‌ای از سخت‌ترین مقررات محدودیت‌های اجتماعی در سطح اروپا را به اجرا گذاشته است. اگرچه دولت کاهش تدریجی این محدودیت‌ها را در بسیاری از نقاط آغاز کرده، اما در مادرید و بارسلون به دلیل شیوع بیشتر کرونا در مقایسه با دیگر نقاط کشور، این محدودیت‌ها همچنان به شدت گذشته برقرار است.