سپاه در جنگ هشت ساله (بخش پنجم): برنامه موشکی سپاه پاسداران

01/08/2019 09:08:00 ب.ظ

پیش از انقلاب،ارتش ایران انواع موشکهای پیشرفته زمین به هوا، هوا به هوا، هوا به زمین وهوا به دریا در اختیار داشت. اما موشک‌های زمین به زمین در دکترین دفاعی ایران جایی نداشت و وظیفه نابودی تاسیسات دشمن مشخصا به نیروی هوایی محول شده بود. گزارش هادی راستگو👇

در مقابل حملات موشکی (و هوایی) عراق به مناطق مسکونی، ایران به مدت سه سال و نیم اقدام خاصی به عنوان مقابله به مثل انجام نداد. این رویه تا اواخر بهمن ۱۳۶۲ ادامه یافت تا این که نخستین دور از جنگ شهرها آغاز شد.در نتیجه، شورای عالی دفاع به سپاه پاسداران ماموریت داد تا به هر وسیله ممکن، برای زدن شهرهای عراق، به موشک‎های زمین به زمین دست‎رسی پیدا کند. به همین منظور، در تیر ۱۳۶۳، «محسن رفیقدوست»، وزیر وقت سپاه پاسداران در راس هیاتی که یکی از اعضای آن «حسن طهرانی مقدم»، فرمانده وقت واحد توپ‎خانه سپاه بود، عازم سوریه و لیبی شدند. طهرانی مقدم بعدها به فرماندهی یگان موشکی سپاه رسید.

ادامه مطلب:
ایران وایر »

اختصاصی| بازدید میدانی وزیر کشور از مناطق آسیب‌دیده حوادث تروریستی زاهدان+ فیلم- اخبار سیستان و بلوچستان - اخبار استانها تسنیم | Tasnim

اخبار ایران و جهان را در خبرگزاری تسنیم بخوانید ادامه مطلب >>

فرق آن موقع وحالا در این بود تمامی مراکز فرماندهی و ستاد ارتش تحت مدیریت فرماندهی ستاد کل ارتش_ایالات_متحده_امریکا بود این موارد مشخصا در تمامی تاریخ_شفاهی تهیه شده درمورد ایران_قبل_از_۵۷در دانشگاه_هاروارد ذکرشده است.حالاچی؟

افزایش بی‌سابقه شمار کودکان قربانیِ درگیری‌های نظامی در سال ۲۰۱۸ میلادیافزایش بی‌سابقه شمار کودکان قربانیِ درگیریهای نظامی در سال ۲۰۱۸ میلادی

شماره هشت همچنان در نقش منتقد شماره یکعلی کریمی ،علی دایی دو فوتبالیست که تنها نقشی که بازی میکنند نقش خودشان است و این روزها خودی بودن هنر است بی پروا نیست بی غیرت نیست خیلی ها ادعای ایرانی بودن داشتند ولی الان با دوتا وعده وعید و از ترس خفقان گرفتند سلطان علی کریمی

آتش‌بس غیرحرفه‌ای؛ پایان وحشتناک جنگ ایران و عراقحالب بود از خمینی چیزی جز‌ این انتظار نمیرخ

جنگل کاری در اتیوپی؛ کاشت بیش از ۳۵۰ میلیون نهال در ۱۲ ساعتدر حال حاضر کمتر از ۴ درصد خاک اتیوپی را جنگ تشکیل می‌دهد، این در حالی است که در پایان قرن ۱۹ میلادی حدود ۳۰ درصد خاک اتیوپی را جنگل پوشانده بود.

هایکو ماس: در ائتلاف آمریکا در تنگه هرمز شرکت نمی‌کنیمهایکو ماس: در ائتلاف آمریکا در تنگه هرمز شرکت نمی‌کنیم وزیر امور خارجه آلمان با تاکید بر اینکه خواهان تنش‌زدایی در منطقه است، گفت: آلمان در ائتلاف دریایی که آمریکا ارائه و برنامه‌ریزی کرده است شرکت نخواهد کرد اگه یه سر به پیج سفیرش بزنید میفهمیدین چیز بعدی نبود باید دید جمهوری اسلامی کدام قسمت و به آلمان واگذار کرده 2 تا موشک که اومد پایین کف برلین می فهمند کجا باید شرکت کنند کجا نه

هایکو ماس: آلمان در عملیات آمریکا در تنگه هرمز مشارکت نمی‌کند | DW | 31.07.2019وزیر امور خارجه آلمان یک بار دیگر مخالفت دولت متبوعش با خواست آمریکا مبنی بر مشارکت در مأموریت دریایی برای حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز را اعلام داشت. آمریکا از ۶۰ کشور خواسته است در این مأموریت نظامی شرکت کنند. آخوند کراواتی: توهین به پیامبر اسلام موجب آزار مسلمانان میشود و اصولا توهین کار پسندیده ای نیست مجری: پس اینکه در قرآن به پیروان سایر ادیان گفته شده چهارپایانند و حتی بدتر، آیا این توهین نیست؟ آخوند كرواتي؛ دِ نشد ديگه! (يكي بره اينو از گِل دربياره) آلمان تو رزمايش ش از جارو به جاي اسلحه استفاده ميكنه ، اروپا فقط ميتونه از ظرفيت ديپلماتيكش استفاده كنه ، ديگه نيروي تاثير گذار توي زمينه نظامي نيست كما سابق آلمان گوه خورد خایه مالی ملا ها چه ارزشی داره?

پیش از پیروزی انقلاب، ارتش ایران انواع موشک‎های پیش‎رفته زمین به هوا، هوا به هوا، هوا به زمین و هوا به دریا را در اختیار داشت.Aa گزارش سالانه سازمان ملل متحد در مورد کودکان قربانی درگیری‌های نظامی در سطح جهان نشان می‌دهد که شمار کودکانی که در سال ۲۰۱۸ در جریان مناقشات مسلحانه کشته یا دچار معلولیت شده‌اند به شکل بی سابقه‌ای افزایش یافته است.علی کریمی، منتقد شماره یک فدراسیون فوتبال چند روزی است که دوباره شدت انتقادهای خود از مدیریت فوتبال ایران را بیشتر کرده است.«من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجرای آن می‌دیدم.

اما موشک‌های زمین به زمین در دکترین دفاعی ایران جایی نداشتند و وظیفه نابودی تاسیسات دشمن، مشخصا به نیروی هوایی محول شده بود. در نتیجه، از زمان آغاز جنگ هشت ساله، ایران برخلاف عراق که زرادخانه عظیمی از موشک‌های زمین به زمین ساخت شوروی داشت، از چنین موشک‌هایی برخوردار نبود. این کودکان قربانی انواع خشونت‌های نظامی از جمله انفجار مین، انفجار بمب کنار جاده‌ای، انفجار بمب‌های عمل نکرده و درگیری مستقیم نظامی بودند. در چنین شرایطی بود که با آغاز جنگ ایران و عراق، مناطق مسکونی شهرهای مرزی ایران هدف راکت‎های ۹ متری «فراگ ۷» قرار گرفتند. استفاده از شبکه های اجتماعی باعث شد تا این ملی پوش سابق در سالهای اخیر راه مستقیمی برای علنی کردن انتقادهایش پیدا کند. این موشک‌ها حدود ۷۰ کیلومتر برد داشتند. بیشترین میزان استفاده از کودکان در مناقشات نظامی سومالی به ثبت رسیده است. عراقی‎ها در ادامه جنگ، از موشک‎های ۱۱ متری «اسکاد بی» با برد ۳۰۰ کیلومتر برای حمله به شهرهای بزرگ‎تر ایران استفاده کردند. روز بعد در ساعت دو بعدازظهر رادیوی تهران اعلام پذیرش قطعنامه را از سوی ایران اعلام کرد و نامه‌‌ای از آیت‌الله خمینی را قرائت کرد که به نامه «جام زهر» معروف شد.

این موشک‌ها هرچند بر خلاف راکت‌های فراگ، به طور نسبی قابل نشانه‌گیری بودند اما دقت ناچیزی داشتند. تعداد گزارش‌های دریافتی مبنی بر ارتکاب خشونت جنسی علیه کودکان در جریان مناقشات نظامی ۹۳۳ مورد بوده است. جادوگر در پاییز ۹۶ بارها در کانال تلگرامی و صفحه اینستاگرامش از مدیریت فدراسیون انتقاد کرد. درنتیجه، کاربرد واقعی آن‎ها نیز مانند راکت‎های فراگ-۷، حمله به مناطق مسکونی بود. در مقابل حملات موشکی (و هوایی) عراق به مناطق مسکونی، ایران به مدت سه سال و نیم اقدام خاصی به عنوان مقابله به مثل انجام نداد. در حالی که شمار گزارش‌های دریافتی از وقوع حمله به مدارس و بیمارستان‌ها طی سال ۲۰۱۸ در سطح جهان کاهش یافته اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که اینگونه حملات در دو کشور جنگ‌زده افغانستان و سوریه رو به افزایش بوده است. این رویه تا اواخر بهمن ۱۳۶۲ ادامه یافت تا این که نخستین دور از جنگ شهرها آغاز شد. رئیس فدراسیون فوتبال ایران این دیدار را سازنده دانست و عنوان کرد بخشی از انتقادهای کریمی پیگیری میشود. در جریان جنگ شهرها، عراقی‌ها غیر از اهداف نظامی و اقتصادی یا شهرهای مرزی، مناطق مسکونی شهرهای عمقی‌تر ایران را هم هدف موشک‎های اسکاد‎ بی و بمباران هوایی قرار دادند. بیشتر بخوانید:. تفنگ‌هایشان را زمین گذاشتند.

در واکنش به حملات عراق، ابتدا توپ‎خانه ارتش و سپاه مناطق مسکونی شهرهای نزدیک به مرز هم‎چون بصره و خانقین را هدف گرفتند. هم‎چنین نیروی هوایی ایران، برخی از شهرهای عراق را بمباران کرد. ظاهرا این خبر کریمی را آشفت او عنوان کرد که اهل معامله نیست و دوباره توپخانه را روشن کرد. با وجود این، تاثیر چنین حملاتی بسیار محدودتر از حملات هوایی و موشکی انبوه عراق به شهرهای ایران بود. در نتیجه، شورای عالی دفاع به سپاه پاسداران ماموریت داد تا به هر وسیله ممکن، برای زدن شهرهای عراق، به موشک‎های زمین به زمین دست‎رسی پیدا کند. به همین منظور، در تیر ۱۳۶۳، «محسن رفیقدوست»، وزیر وقت سپاه پاسداران در راس هیاتی که یکی از اعضای آن «حسن طهرانی مقدم»، فرمانده وقت واحد توپ‎خانه سپاه بود، عازم سوریه و لیبی شدند. انتقادها تند و تندتر شد کار به جایی رسید که مهدی تاج و چند رسانه از لحن و محتوای صحبتهای کریمی انتقاد کردند. ما اشتباه کردیم.

طهرانی مقدم بعدها به فرماندهی یگان موشکی سپاه رسید. این هیات ابتدا به دمشق رفت و با رییس جمهوری سوریه ملاقات کرد. «حافظ اسد» به هیات ایرانی گفته بود که سوریه طبق قرارداد خود با شوروی، نمی‎تواند موشک‎های روسی را در اختیار کشور دیگری بگذارد ولی سوری‌ها می‌توانند نیروهای ایرانی را در زمینه آماده سازی و شلیک موشک‌های زمین به زمین آموزش بدهند. مناظره داغ ۲۳بهمن ۱۳۹۶ مناظره داغ کریمی و ساکت با میانداری عادل فردوسیپور شکل گرفت. در پی این مذاکرات، در آبان ۱۳۶۳، تیمی ۱۳ نفره از نیروهای سپاه به سرپرستی حسن طهرانی مقدم به سوریه اعزام شدند. در سفر هیات ایرانی به طرابلس اما «معمر قذافی»، رییس وقت کشور لیبی اعلام آمادگی کرد که تعدادی موشک ساخت شوروی و چند افسر لیبیایی متخصص که نحوه کار با این موشک‎ها را می‌دانند، به ایران اعزام کند. یعنی نقطه شکست یا پیروزی اسلام و کفر است و باید متر به متر جنگید و هیچ چیز از هیچ کس پذیرفته نیست و اینجا نقطه‌‌ای است که یا موجب می‌شود سپاه حیات پیدا کند دوباره در کشور و با برای همیشه یک سپاه ذلیل و مرده‌‌ای شود.

قذافی در مقابل، از ایران خواست تا یک سایت موشک‎های زمین به هوای «هاوک» امریکایی که پیش از انقلاب خریده شده بود را در اختیار لیبی قرار دهد. بخشی از این مباحث بعدها در رسانه ها هم به دفعات مطرح شد و از آنها به عنوان موارد سوء مدیریت فدراسیون علی کفاشیان و مهدی تاج یاد میشود. این درخواست مورد موافقت تهران قرار گرفت. لیبی پس از این توافق، طی سه مرحله، ۳۰ موشک اسکاد بی و سه سکوی پرتاب موشک را در اختیار سپاه گذاشت. سپاه پاسداران بعد از دریافت اولین محموله از موشک‌ها، در میانه دومین دور از جنگ شهرها و با استفاده از افسران لیبیایی، نخستین موشک‎های اسکاد بی را به ترتیب در ۲۱ و ۲۳ اسفند ۱۳۶۳ به سمت کرکوک و سپس بغداد شلیک کرد. در آن برنامه یک اتفاق دیگر هم رخ داد، جنگ غیر مستقیم کارلوس کیروش و کریمی. تعداد موشک‎هایی که از سوی لیبی در اختیار سپاه قرار گرفت، البته قابل مقایسه با موشک‌هایی که عراقی در اختیار داشت، نبود ولی ایران در جنگ شهرها از یک مزیت جغرافیایی به بهترین نحو ممکن استفاده کرد. با اجرای غیرحرفه‌‌ای و تصور ناشیانه پذیرش آتش بس، ایران خاک بیشتری از یک هفته قبل از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از دست داده و خسارات غیرمنتظره‌ای متحمل شده بود.

اغلب شهرهای اصلی عراق، ازجمله مهم‌ترین شهر استراتژیک این کشور یعنی بغداد، برخلاف اکثر شهرهای اصلی ایران و به ویژه تهران، فاصله چندانی تا مرز نداشتند. به این ترتیب، شهرهای عراق در تیررس موشک‌های زمین به زمین ایران قرار داشتند. پس از آن بود که کریمی ترجیح داد کمتر اظهارنظر کند و بیشتر روی کارش در مربیگری متمرکز شد.  با این حال، با آغاز سومین مرحله از جنگ شهرها در اوایل دی‌ سال ۱۳۶۵، معمر قذافی از افسران لیبیایی مقیم ایران خواست تا به سفارت لیبی در تهران بروند و دیگر در پرتاب موشک به شهرهای عراق همکاری نکنند. این تصمیم قذافی در شرایطی گرفته شد که ایران تا آن روز ۲۱ موشک از ۳۰ موشکی که از لیبی گرفته بود را به سوی عراق پرتاب کرده بود. به گفته مقام‏های سپاه، این افسران به همراه خود تعدادی از قطعات حساس سامانه‎های پرتاب موشک را هم به داخل سفارت‎خانه برده بودند تا امکان شلیک موشک در غیاب آن‎ها و توسط فرماندهان سپاه وجود نداشته باشد. ستاره پیشین فوتبال ایران مدتی است دوباره انتقادهایش را آغاز کرده است.

«علیرضا افشار»، فرمانده وقت سپاه پاسداران در نامه‎ای به تاریخ هفتم بهمن ۱۳۶۵ خطاب به «روح‎الله خمینی»، رهبر وقت جمهوری اسلامی، قطع همکاری موشکی لیبی را نتیجه فشار شوروی عنوان کرده بود. ولی به گفته وزیر وقت سپاه، موضع‌ لیبی ریشه در درخواست مصرانه قذافی برای پرتاب یکی از موشک‌ها به سمت عربستان داشت. ایران اما نگران تبعات چنین اقدامی بود و زیر بار درخواست قذافی نرفت. میتوان پیشبینی کرد که این انتقادها در روزهای بعد هم ادامه خواهد داشت.  میان این دو روایت، هر چه بود و هرکدام صحت داشت، تصمیم لیبی در میانه موشک‎باران شهرهای ایران، فشار شدیدی را بر سپاه پاسداران وارد کرد. در چنین شرایطی، نیروهای سپاه با توجه به آموزش‎هایی که در سوریه دیده بودند و آموخته‎های پراکنده خود از شلیک‎های قبلی افسران لیبیایی، تلاش کردند موشک‎های باقی‌مانده را آماده شلیک کنند.

تلاش آن‎ها سرانجام در ۲۱ دی ۱۳۶۵ به شلیک اولین موشک اسکاد بی به سوی بغداد بدون دخالت افسران لیبیایی منجر شد. در آن سو جو ورزشگاهها در روزهایی که او سرمربی سپیدرود بود نشان میداد که بخش عمدهای از اهالی ورزش در مجموع رفتار انتقادی کریمی را می پسندند. این شلیک البته در زمانی رخ داد که اقدامات سپاه برای تهیه موشک از منابع جایگزین هم شدت گرفته بود. مهم‎ترین محور این اقدامات، تلاش برای خرید موشک زمین به زمین از کره شمالی بود. سفرهای وزیر وقت سپاه به «پیونگ یانگ»، پایتخت کره‌شمالی برای پی‌گیری و جلب رضایت رهبر کره‌شمالی در ارسال چند موشک زمین به زمین انجام می‌شد. با به نتیجه رسیدن این مذاکرات بود که روز هشتم دی‌ماه ۱۳۶۵، اولین محموله‌ موشک‎های کره شمالی به ایران ارسال شد.

این محموله متشکل از چهار سکوی پرتاب موشک و هشت فروند موشک «هواسانگ- ۵» بود که نسخه کره‎ای اسکاد بی محسوب می‌شد. تخمین زده می‎شود که تا پایان جنگ، نزدیک به ۱۰۰ موشک زمین به زمین کره‎ای به ایران صادر شده باشد. در خاطرات محسن رفیقدوست ذکر شده است که ایران در زمان جنگ، تعدادی موشک نیز از بلغارستان وارد کرد. ولی جزییات بیش‎تری در مورد تعداد این موشک‎ها و زمان ورودشان به ایران ذکر نشده است. دهم اسفند ۱۳۶۶، عراق با حمله موشکی به تهران، جنگ شهرها را وارد مرحل جدیدی کرد.

عراق برای حمله به تهران، از موشک‎های بومی «الحسین» استفاده کرده بود. این موشک، همان اسکاد بی بود که برای افزایش برد آن از ۳۰۰ کیلومتر به بیش از ۶۰۰ کیلومتر، مخزن سوختش بزرگ‌تر و وزن مواد منفجره آن از ۷۸۰ به ۲۸۰ کیلوگرم کاهش یافته بود. در عین حال، این تغییرات باعث بالا رفتن ضریب خطای موشک نسبت به اسکاد بی شد. از دهم اسفند ۱۳۶۶ تا ۳۱ فروردین ۱۳۶۷، یعنی آخرین مرحله از جنگ شهرها، عراق ۱۸۲ موشک به سمت تهران و سایر شهرهای دور دست، از جمله اصفهان، کرج، قم و شیراز شلیک کرد. بیش از ۱۳۰ فروند از این موشک‌ها در مناطق شهری منفجر شدند.

اما برخی از این موشک‌ها به خاطر مشکلات فنی ناشی از تغییرات در موشک‌های اسکاد بی، یا به هدف نرسیدند یا پس از برخورد، عمل نکردند. در همین مدت، سپاه پاسداران نیز ۵۱ موشک به بغداد و سایر شهرهای عراق زد. اگرچه تعداد موشک‌های شلیک شده از سوی سپاه در این مقطع بسیار کم‌تر از موشک‌های عراق بود اما به خاطر وزن حدود سه برابری سرِجنگی‌ خود، خسارت‎های به مراتب بیش‎تری به بار می‌آوردند.  تا پیش از آغاز موج جدید حملات سپاه در آخرین مرحله از جنگ شهرها، سپاه ۳۷ موشک به سوی شهرهای عراق پرتاب کرده بود. اما در آخرین مرحله از این جنگ، اقدام به پرتاب ۵۱ موشک دیگر به سوی شهرهای مسکونی عراق کرد که تعداد حملات موشکی ایران را به عدد ۸۸ رساند.

سپاه پاسداران در طول جنگ علاوه بر تهیه و شلیک این موشک‌ها، تلاش‌های مشخصی برای تولید موشک داشت. درحقیقت، در پی دریافت نخستین موشک‎ها از لیبی، سپاه دو فروند از آن‎ها را اوراق کرد تا از روی آن‎ها نمونه‌سازی کند. در سال‎های بعد اما در زمینه ساخت بخش‌های مختلف موشک اسکاد پیشرفت‎هایی به دست آمد ولی این فرایند تا پایان جنگ به نتیجه نرسید. ساخت نخستین موشک نمونه تولید داخل اسکاد با نام «شهاب یک»، عملا با انتقال تکنولوژی از کره شمالی و در سال ۱۳۷۰ انجام شد. هرچند خط تولید صنعتی این موشک در سال ۱۳۷۲ به راه افتاد.

سپاه پاسداران هم‎چنین از سال ۱۳۶۵، پروژه‎ای را برای ساخت سکوی پرتاب موشک اسکاد آغاز کرد که یک سال بعد از جنگ، در پاییز ۱۳۶۸ به نتیجه رسید. نهایت آن که هم‎زمان با تلاش برای تولید موشک‌های اسکاد بی با سوخت مایع سپاه در طول جنگ، به صورت موازی نمونه‎سازی راکت‌های سوخت جامد فراگ۷ با برد حدود ۷۰ کیلومتر را هم آغاز کرد. این راکت‌ها در هیچ مرحله از پرواز قابل هدایت نبودند. هرچند به خاطر بی‌نیازی از سوخت‌گیری مایع قبل از پرتاب، زمان آماده سازی آن‎ها برای پرتاب بسیار کوتاه‎تر از اسکاد بی بود. در همین راستا، سپاه پاسداران در اوایل سال ۱۳۶۶ موفق به آزمایش راکت «نازعات» با سوخت جامد شد که در واقع، همان موشک فراگ۷ با موتور بزرگ‎تر و بُرد اندکی بیش‎تر بود.

این راکت البته در طول جنگ به تولید صنعتی نرسید و در عمل، نقشی را در معادلات جنگ هشت ساله بازی نکرد. ولی نازعات (نازعات ۱) در کنار شهاب ۱ که بعدها ساخته شد، آغازگر خط تولید موشک‌های سوخت جامد و مایع در ایران بودند که در سال‏های بعد، با تولید انواع موشک‎های پیش‎رفته‌تر توسعه یافت. .