رزا افتخاری؛ روزنامه‌نگاری فمینیست که اعتدال، منطق و پژوهش برایش اولویت داشت

21/07/2021 09:12:00 ب.ظ

خبرنگاری_جرم_نیست, رزا_افتخاری

همکاران و دوستانش او را به «تلاش برای برابری‌خواهی» می‌شناختند؛ روزنامه‌نگاری که سال‌ها در ماهنامه تخصصی «زنان» به انتشار گزارش‌ها و مقاله‌های درخشان برای انعکاس تبعیض‌های جنسیتی علیه زنان پرداخت. خبرنگاری_جرم_نیست رزا_افتخاری AmirMiresmaeili

صحبت از «رزا افتخاری» است؛ روزنامه‌نگار باسابقه ایرانی در حوزه مسایل زنان و فمنیسم که روز ۲۹ تیر ۱۴۰۰ در سن ۶۰ سالگی و به علت ابتلا به بیماری سرطان در امریکا فوت کرد. او سال‌ها در ایران، معاون سردبیر و مدیر اجرایی ماهنامه زنان بود؛ مجله‌ای که از معدود مجلات اختصاصی زنان در تاریخ مطبوعات ایران به شمار می‌رفت و به مدت ۱۶ سال، از بهمن۱۳۷۰ تا دی ۱۳۸۶، با ۱۵۲ شماره در ایران منتشر شده است.

در دورانی که در ایران واژه فمینیسم بار منفی داشت و در بعضی از آیین‌نامه‌های دولتی نیز رواج آن نهی شده بود، مسوولان ماهنامه زنان این مجله را «تنها ماهنامه فمینیستی ایران» می‌خواندند.رزا افتخاری پس از ترک ایران و مهاجرت به کشور امریکا نیز دست از فعالیت‌های روزنامه‌نگاری و پژوهش در حوزه زنان نکشید و در این کشور نشریه الکترونیکی «زن‌نگار» را راه‌اندازی کرد. هم‌چنین تاسیس «مدرسه آنلاین روزنامه‌نگاری» و ترجمه مقاله‌های حوزه فمینیسم به زبان فارسی از دیگر فعالیت‌های او طی سال‌های اخیر بود.

ادامه مطلب:
ایران وایر »

‎BBC NEWS فارسی‎ on Instagram‎: '‌‌ این ویدیو از اعتراضات امشب ۴ مهر از منطقه نارمک تهران به دست بی‌بی‌سی رسیده است. معترضان در منطقه نارمک تهران شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر می‌دهند.'‎

‎BBC NEWS فارسی‎ shared a post on Instagram: '‎‌‌ این ویدیو از اعتراضات امشب ۴ مهر از منطقه نارمک تهران به دست بی‌بی‌سی رسیده است. معترضان در منطقه نارمک تهران شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر می‌دهند.‎'. Follow their account to see 66534 posts. ادامه مطلب >>

مسیح علی‌نژاد: از حکومتی حرف می‌زنیم که در خوزستان برای آب آدم می‌کشد♦ مسیح_علینژاد : از حکومتی حرف می‌زنیم که در خوزستان برای آب آدم می‌کشد ◾ خانم علی‌نژاد می‌گوید در دیدار با قانون‌گذاران ایالات متحده سعی کرد صدای کسانی باشد که «همین الان دارند در ایران کشته می‌شوند.» ⬇بیشتر بخوانید: برنامه دزدی چی شد؟ فصل جدید کی در میآد؟!🤣🤣 sina79830945 مردم لال نیستند و خودشون صدا دارن.شما هم سعی در جا زدن ایشون ب عنوان صدای مردم نباش.شرف هم خوب چیزیه AlinejadMasih زنده باد مسيح شرف و صداى ايران KhuzestanMassacre khuzestanSOS

عدالت‌خواهی؛ درسیستمی که مدام قربانی تولید می‌کند، چه کسی دادخواه است؟RSF_persan يعنى يك حقوقدان هم در اين بحث كارشناسانه نيست؟؟

روسیه از جنگنده جدید خود که قرار است رقیب اف-۳۵ آمریکایی باشد رونمایی کردروسیه می‌گوید این جت جنگی در سال ۲۰۲۳ نخستین پرواز خود را انجام خواهد داد و تحویل آن از سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد. عین یک اسباب بازی عمل خواهد کرد 🙂

اسپانیا در پی تصویب طرحی که هرگونه تبلیغ دوران «ژنرال فرانکو» را غیرقانونی کنددر لایحه پیشنهادی جدید کسانی که ایده‌ها و افراد دوران دیکتاتور قرن بیستم اسپانیا، فرانسیس فرانکو را تبلیغ کند، به پرداخت حداکثر ۱۵۰ هزار یورو جریمه نقدی محکوم خواهد شد.

تصاویری از خسارت سیل ویرانگر در آلمان که جان دست کم ۱۶۰ نفر را گرفتمقام‌های محلی می‌گویند عملیات جستجو برای صدها نفر از کسانی که در این سیل مفقود شده‌اند ادامه دارد. همچنین مردم برخی از مناطق بومی همچنان آب و برق ندارند و نیروهای امداد در حال تلاش برای آوار برداری و کمک‌رسانی به مردم حادثه دیده هستند. حالا ببین دولتشون چطوری از مردم حمایت می‌کنه. کف می‌کنی

بادکنک فروشی که روز عید مزار کودکان را آراستتصاویر بادکنک فروشی که پیش از عید قربان بر سر مزار کودکان بادکنک می‌گذاشت، با استقبال گسترده رسانه‌های اجتماعی بازتاب مواجه شد. - خبرگزاری آناتولی

همکاران و دوستانش او را به «تلاش برای برابری‌خواهی» و «اعتدال در دیدگاه» می‌شناختند؛ روزنامه‌نگاری که جزو پیشگامان در حوزه حقوق زنان و برابری جنسیتی به شمار می‌رفت و سال‌ها در ماهنامه تخصصی «زنان» به انتشار گزارش‌ها و مقاله‌های درخشان برای انعکاس تبعیض‌های جنسیتی علیه زنان پرداخت.Share via Email Print this page مسیح علی‌نژاد در گفت‌وگو با بخش فارسی صدای آمریکا، روز سه‌شنبه در واشنگتن و مقابل کنگره مسیح علی‌نژاد می‌گوید در دیدار با قانون‌گذاران ایالات متحده سعی کرد صدای کسانی باشد که «همین الان دارند در ایران کشته می‌شوند.واژه «دادخواهی» طی دهه‌های اخیر میان عدالت‌خواهان مطرح شده و در پی جنایت‌های پی‌در‌پی جمهوری اسلامی از دهه ۶۰ خورشیدی تاکنون علیه مخالفان، منتقدان و معترضان، به ویژه با کشتن آن‌ها، به دایره لغات جامعه ایران راه پیدا کرده است.Aa روسیه در حضور ولادیمیر پوتین از یک هواپیمای جنگی جدید خود رونمایی کرد که قرار است اولین پرواز خود را در سال ۲۰۲۳ انجام دهد.

  صحبت از «رزا افتخاری» است؛ روزنامه‌نگار باسابقه ایرانی در حوزه مسایل زنان و فمنیسم که روز ۲۹ تیر ۱۴۰۰ در سن ۶۰ سالگی و به علت ابتلا به بیماری سرطان در امریکا فوت کرد.  او سال‌ها در ایران، معاون سردبیر و مدیر اجرایی ماهنامه زنان بود؛ مجله‌ای که از معدود مجلات اختصاصی زنان در تاریخ مطبوعات ایران به شمار می‌رفت و به مدت ۱۶ سال، از بهمن۱۳۷۰ تا دی ۱۳۸۶، با ۱۵۲ شماره در ایران منتشر شده است. امروز با یکی از نمایندگان دموکرات دیدار کردم موضوع در مورد آدم‌ربایی بود که جمهوری اسلامی می‌خواست در خاک آمریکا انجام دهد. در دورانی که در ایران واژه فمینیسم بار منفی داشت و در بعضی از آیین‌نامه‌های دولتی نیز رواج آن نهی شده بود، مسوولان ماهنامه زنان این مجله را «تنها ماهنامه فمینیستی ایران» می‌خواندند. آیا دادخواهی از سیاست جدا است؟ آیا دریافت پول برای انجام پروژه‌های حقوق بشری اشتباه است؟ می‌توان این سوال را دقیق‌تر هم مطرح کرد؛ در نظام جمهوری اسلامی که جامعه عدالت‌خواه شهادت می‌دهد سیستم قضایی آن ناعادلانه است، چه مواردی دیگری می‌توانند به موانع در مسیر دادخواهی قربانیان تبدیل شوند؟ از سوی دیگر، می‌توان این سوال را مطرح کرد که آیا این موانع ممکن است باعث شوند که قربانیان دوباره قربانی شوند؟ مجموع این سوال‌ها را در دومین جلسه از اتاق «عدالت‌خواهی» در کلاب‌هاوس «ایران‌وایر» با کارشناسان و فعالان همین حوزه در میان گذاشتیم تا شاید بتوانیم آسیب‌شناسی دقیق‌تری، هم از سیستم حقوقی ایران داشته باشیم و هم بتوانیم گریزی به خود بزنیم تا با نقد ذاتی، قدمی رو به پیشبرد اهداف عدالت‌خواهانه برداریم. رزا افتخاری پس از ترک ایران و مهاجرت به کشور امریکا نیز دست از فعالیت‌های روزنامه‌نگاری و پژوهش در حوزه زنان نکشید و در این کشور نشریه الکترونیکی «زن‌نگار» را راه‌اندازی کرد.» مسیح علی‌نژاد با اشاره به «ویدئوی تکان‌دهنده‌ای که از قتل یک شهروند رسیده» است،‌ گفت:‌ «موبایل خود را باز کردم و نشان داده و توضیح دادم که ما داریم از این حکومت حرف می‌زنیم که اگر در گذشته برای اعتراضات سیاسی، دانشجویی، انتخاباتی، و برای نه گفتن به جمهوری اسلامی قتل می‌کردند و آدم می‌کشتند، همین الان برای آب دارند در خوزستان آدم می‌کشند. هم‌چنین تاسیس «مدرسه آنلاین روزنامه‌نگاری» و ترجمه مقاله‌های حوزه فمینیسم به زبان فارسی از دیگر فعالیت‌های او طی سال‌های اخیر بود. این هواپیمای جدید البته هنوز بی‌نام است و اسمی برایش انتخاب نشده است اما سازندگانش مدعی هستند که این جت می‌تواند تا ۳ هزار کیلومتر برد داشته باشد و به پرواز خود ادامه دهد.

«رویا کریمی مجد»، روزنامه‌نگار و از همکاران رزا افتخاری با بیان این که در سال‌های آغاز به کار  روزنامه‌نگاری‌ در ایران، در مجله زنان با رزا افتخاری آشنا شده است، به «خبرنگاری جرم نیست» می‌گوید:‌ «درس‌های زیادی از رزا آموختم.» گفت‌وگوی تلفنی بلینکن با مسیح علینژاد؛ تاکید بر پیگیری نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا با مسیح علینژاد، روزنامه‌نگار ایرانی آمریکایی و همکار بخش فارسی صدای آمریکا تلفنی گفت‌وگو کرد.   *** عنوانی که «ایران‌وایر» برای این جلسه طرح کرد، «دست‌آوردها و آسیب‌های دادخواهی مستقل» بود؛ عنوانی که به تنهایی می‌تواند این سوال را در ذهن مخاطبان ایجاد کند که مگر دادخواهی غیرمستقل هم می‌شود؟ اصلا واژه دادخواهی به چه معنا است و سابقه آن به کجا برمی‌گردد؟ رضا معینی در پاسخ به این سوال، به برگزاری نخستین دادگاه‌های جهانی در خصوص «جنایت علیه بشریت» برمی‌گردد؛ یعنی دادگاه‌های «نورنبرگ» و «توکیو» که پس از جنگ جهانی دوم برای دادرسی پرونده‌ مجرمان جنگی برپا شدند. او از منظم‌ترین و دقیق‌ترین انسان‌هایی بود که تا به‌ حال ملاقات کرده‌ام. اولین فمنیستی بود که از نزدیک ملاقاتش کردم و خصوصیت بارزش، داشتن اعتدال و منطق در حوزه حقوق زنان بود. او در پاسخ به این پرسش که آیا بحث مذاکرات با ایران را در گفت‌وگوی دیروز خود با آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، هم مطرح کرده یا نه، گفت: «دقیقا همین موضوع مطرح شد؛ ولی واقعیت این است که ما می‌دانیم دولت بایدن می‌خواهد با ایران مذاکره کند. علاوه بر فعالیت‌های روزنامه‌نگاری و تحقیقاتی، تمام فعالیت‌های روزمره‌اش نیز در جهت رسیدن به برابری حقوق زنان و مردان بود و هیچ‌گاه در این حوزه نگاهی تند و پرخاشگرانه علیه جنس مخالف نداشت. در اصل، یعنی بازسازی یک انسان.» رویا کریمی مجد اضافه می‌کند:‌ «تصور کنید، حدود ۳۰ سال قبل، در آن فضای جامعه ایران حتی صحبت از فمنیسم هم سخت بود، چه برسد به فعالیت‌های روزنامه‌نگاری و پژوهشی در این زمینه.» او افزود: «فردا هم که با یکی از سناتورها دیدار دارم و خواسته خود این سناتور است که در این زمینه فعالیت هم کرده و آدم‌ربایی را محکوم کرده و نه فقط در این حد که کلامی همدردی کند. رونمایی از این جت جنگی در حالی صورت گرفته که در ماه‌های اخیر تنش‌ها میان روسیه و غرب شدت گرفته و این کشور رزمایشی نظامی در شبه جزیره کریمه و همچنین در نزدیکی مرزهای اوکراین برگزار کرد.

پس کارهای رزا افتخاری و سایر همکارانش در ماهنامه زنان برای روشن‌گری و افزایش آگاهی زنان نسبت به حقوق خود بسیار ارزشمند بودند. در دهه ۷۰ که روشن‌فکری دینی تازه مطرح شده بود، رزا افتخاری از نخستین روزنامه‌نگارانی بود که این تفکر را نقد کرد و خواستار شفاف شدن جایگاه زنان در آن تفکر شد. مسیح علی‌نژاد با تاکید بر این که «این موضوعی شخصی» نیست، گفت: «همین الان . نیروی سیاسی برای حفظ یا کسب قدرت مبارزه می‌کند اما دادخواهی، حرکتی اجتماعی و مدنی است. او پس از خروج از ایران و تاسیس مجموعه زن‌نگار، کمک بسیاری به فعالان حوزه زنان برای دست‌یابی به منابع ارزشمند خارجی انجام داد و حالا فقدان او، به معنی از دست دادن یک پشتوانه و منبع آماری خوب برای دیگر فعالان حوزه زنان و روزنامه‌نگاران ایرانی است. او تولیدکننده اندیشه فمینیستی سالم برای زنان بود..» «آسیه امینی»، روزنامه‌نگار و پژوهش‌گر نیز «نگاه انسانی» و «شوق به زندگی» را از بارزترین خصوصیات رزا افتخاری عنوان می‌کند. از نظر او، زمانی دادخواهی منتج به نتیجه و اجرای عدالت می‌شود که شامل ضوابطی مثل استقلال فکری دادگاه و قاضی باشد: «وقتی قاضی مستقل نباشد، هیچ عدالتی امکان‌پذیر نیست.

او به «خبرنگاری جرم نیست» می‌گوید:‌ «از ویژگی‌های اصلی رزا برای من این بود که در عین این که روی مسایل جنسیتی بسیار حساس بود، به مسایل مختلف در حوزه زنان بسیار انسانی نگاه می‌کرد و به دنبال برابری حقوق بود، نه اثبات برتری. وقتی با یک حکومت گروگان‌گیر طرف هستیم، باید صریح و شفاف حرف بزنیم. رزا افتخاری علاوه بر یک همکار ارزشمند، برای همه دوستی خوب، حمایت‌گر و راهنما هم به شمار می‌رفت که تمام اندوخته‌اش را بی‌منت در اختیار دیگران قرار می‌داد. او سرشار از شوق زندگی بود و علی‌رغم جنگیدن با سختی‌های زندگی و بیماری، اطرافیانش را تشویق به شاد بودن می‌کرد؛ مثلا امروز عکسی را از او دیدم که در عین ناامیدی پزشکان از درمانش و رها کردن شیمی‌درمانی، به ناخن‌هایش لاک خوش‌رنگی زده و مرتب و زیبا جلوی دوربین قرار گرفته بود. تمام زندانیان دو تابعیتی را فراموش کنید، ایرانی‌ها را فراموش بکنید و بگویید اصلا مسئله شما نیستند. اما در سیستم قضایی ایران وقتی رایی خلاف نظر دستگاه حاکم صادر می‌شود، قاضی را جابه‌جا می‌کنند و قاضی بعدی جرات ندارد به دنبال عدالت برود.» آسیمه امینی با بیان این که خودش نیز با بیماری سختی دست و پنجه نرم کرده‌ است و می‌داند که حفظ روحیه در آن شرایط جسمانی چه قدر سخت است، ادامه می‌دهد:‌ «رزا افتخاری تا لحظه آخر تسلیم نشد. این به معنای سانتیمانتالیسم نیست بلکه نشان‌ دهنده توجه فرد به جزییات زندگی و حفظ اصول شخصی است. در غیر این صورت، شما نمی‌توانید بگویید که حقوق بشر برای شما به عنوان یک جریان سیاسی دموکرات مهم است و اهمیت دارد.

در دوره‌ای که فمینیسم هیچ جایگاهی در مطبوعات ایران نداشت، او و شهلا شرکت پیشرو شدند و نسلی از ایران را مدیون خود کردند. انجام تحقیقات همان مرحله‌ای است که نگه‌داری متهم در بازداشتگاه‌، سلول‌ انفرادی و تحت شکنجه اتفاق می‌افتد؛ همان زمانی که خانواده‌ها گاه خبری از عزیزان بازداشت شده خود ندارند و به متهم حتی اجازه تماس با خانواده هم داده نمی‌شود. رزا افتخاری مسایلی که برای دیگران حاشیه‌ای بودند را به متن اصلی آورد و نبودش بسیار دردناک است. دردناک‌ترین قسمت ماجرا همین جا است.» «حسین قاضیان»، جامعه‌شناس و پژوهش‌گر که بیش از هشت سال در ماهنامه زنان با رزا افتخاری همکار بود، به «خبرنگاری جرم نیست» می گوید شخصیت قدرتمند و توانا در رزا افتخاری باعث می‌شد همگان را تحت تاثیر قرار دهد. او گفت: «معمولا آن زمان آدم‌ها انتظار نداشتند که زن‌ها را در قامت مدیری قدرتمند با توانایی حرفه‌ای بالا ببینید اما رزا افتخاری این خصوصیت را داشت و روابط شخصی و دوستانه‌اش را نیز هیچ‌گاه با کارش مخلوط نمی‌کرد. مهم‌تر از این، درست روزی که اف‌بی‌آی و وزارت دادگستری، یعنی بخشی از دولت اعلام می‌کند که چنین توطئه‌ای در خاک آمریکا شده، درست همان‌ زمان هم یکی از تحریم‌ها را حذف می‌کنند. از سوی دیگر، ما در ایران با مشکل دیگری هم مواجه هستیم. در کارش بسیار سخت‌گیر بود، به تک‌تک واژه‌ها و کلمه‌ها اهمیت می‌داد و روی ویرایش گزارش‌ها بسیار حساس بود.

سال‌هایی که در ماهنامه زنان افتخار همکاری با ایشان را داشتم، برایم سال‌های خیلی خوبی بودند و دوران رشد و درخشش مجله را می‌گذراندیم. او در ادامه گفت: «دقیقا.» «نیلوفر رستمی»، روزنامه‌نگار حوزه اجتماعی و زنان که طی سال‌های اخیر در همسایگی رزا افتخاری در واشنگتن امریکا زندگی می‌کرد و حالا دوستی صمیمی را از دست داده است، می‌گوید:‌ «آن‌قدر زن تاثیرگذار و باجذبه‌ای بود که حالا فوتش برای ما شوکه‌ کننده است.» «سعید دهقان»، وکیل دیگری که در این اتاق حضور داشت، از همین زاویه وارد بحث شد و با تایید سخنان شیرین عبادی گفت: «مشکلات ما به قوانین موجود و نگاه حاکمیت در ضدیت با دادخواهی و ابراز هرگونه نقد، اعتراض و دادخواهی برمی‌گردد. رفیق و همدمم بود و از فعالیت‌هایش طی چند دهه در حوزه زنان و فمنیسم بسیار آموختم. خیلی‌ها می‌گویند چرا موضوع حقوق بشر را گره میزنی به پرونده هسته‌ای؟ حتی برخی از کسانی که در سازمان‌های حقوق بشری نیویورک فعالیت می‌کنند به دولت آمریکا مشاوره می‌دهند که حقوق بشر را از مذاکرات هسته‌ای جدا کنید. او از کار کردن مقابل دوربین و حضور در شبکه‌های اجتماعی بیزار بود و علاقه داشت تا بیشتر به پژوهش‌های ریشه‌ای و گزارش‌های تحقیقی مشغول باشد.رزا یکی از تاثیرگذارترین زنان زندگی من است؛ زنی معتقد به برابری حقوق زن و مرد. شما وقتی با داعش طرف بودید چه کار می‌کردید؟ می‌گفتید بگذارید مذاکره کنیم؟ الان جمهوری اسلامی با داعش چه فرقی دارد؟ کاری که جمهوری اسلامی می‌کند، ۴۰ سال است که دارد اعدام می‌کند، سر می‌برد. دادستان به جای آن‌ که ستاننده داد باشد، مدعی از سوی حاکمیت است.

.