خاطراتی که می‌توانند زندگی را تباه ‌کنند

30/04/1399 10:01:00 ق.ظ

خاطراتی که می‌توانند زندگی را تباه ‌کنند

خاطراتی که می‌توانند زندگی را تباه ‌کنند

اغراق نیست اگر بگوییم حافظه پایه و اساس هویت فرد است. بدون خاطره نمی‌شود پیوستگی زندگی را درک کرد. فردی که چیزی یادش نمی‌آید نمی‌تواند بفهمد کیست و چه می‌خواهد. اغراق نیست اگر بگوییم حافظه پایه و اساس هویت هر فرد است. بدون خاطره نمی‌شود پیوستگی زندگی را درک کرد. فردی که چیزی یادش نمی‌آید نمی‌تواند بفهمد کیست و چه می‌خواهد.

اما شاید یکی از حیرت‌انگیز‌ترین دستاوردهای پژوهش‌های لافتس درباره کاشت خاطرات کاذب است. او در پژوهش‌هایش در دهه نود میلادی به پرونده‌های قضایی فراوانی برخورد که افرادی با شکایت از والدین، دوستان نزدیک یا خانواده، آنان را به جرائم عجیب و وحشتناکی همچون تجاوز و آزار جسمی در دوران کودکی متهم کرده بودند اما در نهایت خاطرات‌شان غلط از آب درآمده بود. پرسش این بود که خاطراتی با چنان جزئیاتی از کجا آمده است؟

لافتس و همکارانش، بعد از تحقیقات فراوان، ریشه چنین خاطرات غلطی را در یک سلسله روندهای روان‌درمانی شایع آن روزگار مثل تصویرسازی هدایت‌شده، تفسیر خواب و هیپنوتیزم یافتند. آنها متوجه شدند که به ویژه وقتی از افراد می‌خواهیم درباره دوران خردسالی فکر کنند و از آن تصویر ذهنی بسازند، با کمی مهارت می‌توان خاطره نداشته‌ای را به آنان تلقین کرد.

ادامه مطلب:
BBC NEWS فارسی »

ناآرامی‌های ایران؛ گزارش‌ها از تیراندازی به سمت معترضان در زاهدان

آخرین اخبار و گزارش‌های مرتبط با رویدادهای ایران در روز جمعه چهارم آذر (۲۵ نوامبر) را می‌توانید در این صفحه دنبال کنید. ادامه مطلب >>

فرانسه، کشوری که می‌توان بدون انقلاب، رهبران سیاسی را محاکمه کردبدون شک یکی از به اصطلاح 'زلزله‌های سیاسی' دو دهه اخیر فرانسه، افشای تخلف مالی فرانسوا فیون، نخست وزیر پیشین و نامزد دور قبلی انتخابات ریاست جمهوری است، ماجرایی که شاید برای همیشه به عنوان مثال تغییر سریع و حتی 'انقلابی' سرنوشت یک سیاستمدار و دولتمرد در تاریخ معاصر فرانسه به ثبت برسد.

سن‌پائولی؛ باشگاه آلمانی که می‌خواهد فوتبال را برای همیشه تغییر دهدسن‌پائولی گذشته‌ای پرافتخار و مملو از جام‌های مختلف ندارد ولی پیوند اجتماعی این باشگاه آلمانی با هوادارانش به آن موقعیتی یگانه بخشیده است؛ به خصوص حالا.

کره جنوبی؛ زنی که در چهل سالگی پدرش را شناخت - BBC News فارسیبر اساس رایی کم سابقه در دادگاه کره جنوبی، زنی که چهل سال پیش توسط یک زوج آمریکایی به فرزندی پذیرفته شده بود، حالا به عنوان دختر یک مرد کره ای ۸۵ ساله شناخته می شود.

کسانی که می‌خواهند ایران زنده بماند باید از قرارداد ایران و چین حمایت کنند/ چین در قد و قواره‌ای نیست که بتواند ما را زیر سلطه خود ببردیک اقتصاددان درباره قرارداد ایران و چین گفت: من عقد قرارداد ژئوپلیتیک و استراتژیک با چین را در جهت درستی می‌بینم. این شعار بر مبنای موازنه سرداده شد. خودم تئورسین انقلاب اسلامی هستم. ایرانی‌ها هم از لحاظ تاریخی هم از نظر ژئوپلیتیک نمی‌توانند و امکان ندارد که زیر سلطه شرق و غرب بروند. چین در قد و قواره‌ای نیست که بتواند ما را زیر سلطه خود ببرد.

در قرار ایران و چین نیامده است که جزایرمان را واگذار می‌کنیم/ با اظهارات دروغ مردم را ناراحت نکنیمیک نماینده مجلس تاکید کرد: در هیج کجای قرارداد ایران و چین نیامده است که ما جزیره کیش را به چین واگذار می‌کنیم، مردم را نباید با اظهارات دروغ ناراحت کرد.

اسد در کشوری که مردم ندارد، انتخابات برگزار می‌کندرژیم اسد در حالی انتخابات پارلمانی برگزار می‌کند که میلیون‌ها غیرنظامی را آواره کرده و به دلیل عدم مشارکت تمامی اقشار مردم مشروعیتی نزد مخالفان ندارد. - خبرگزاری آناتولی

خودرایانی چیست؟ اما شاید یکی از حیرت‌انگیز‌ترین دستاوردهای پژوهش‌های لافتس درباره کاشت خاطرات کاذب است.Image caption فرانسوا فیون به همراه خانواده‌اش، ۱۹۹۹ فرانسه با این که منتقدان فیون می‌گویند این خانه"یک قصر چهارده اتاقه" است، خودش تاکید دارد که هیچ آپارتمانی در پاریس یا ویلایی در کنار دریا ندارد و با این که عاشق اتوموبیل‌رانی و سرعت است،"در گاراژ خانه فراری پنهان نکرده‌ام.جنگجویی خیابانی با چاقویی بین دندان‌هایش از ۱۹۸۹ که اعتراضات سازمان‌یافته طرفداران تیم به لغو طرح‌های مربوط به ساخت یک ورزشگاه چند منظوره برای باشگاه منجر شد، سن‌پائولی به نماد ادای احترام به قدرت هواداران تبدیل شده است.این حکم موجب امیدواری هزاران فرزندخوانده‌ای شده که خواستار شناسایی هویت والدین اصلی‌شان هستند.

او در پژوهش‌هایش در دهه نود میلادی به پرونده‌های قضایی فراوانی برخورد که افرادی با شکایت از والدین، دوستان نزدیک یا خانواده، آنان را به جرائم عجیب و وحشتناکی همچون تجاوز و آزار جسمی در دوران کودکی متهم کرده بودند اما در نهایت خاطرات‌شان غلط از آب درآمده بود. پرسش این بود که خاطراتی با چنان جزئیاتی از کجا آمده است؟ لافتس و همکارانش، بعد از تحقیقات فراوان، ریشه چنین خاطرات غلطی را در یک سلسله روندهای روان‌درمانی شایع آن روزگار مثل تصویرسازی هدایت‌شده، تفسیر خواب و هیپنوتیزم یافتند. این روحیه لجباز فیون که در عالم سیاست نیز خود را نشان می‌داد، هوادارانش به"سرسختی" و مخالفانش به"حودکشی" تعبیر می‌کنند. آنها متوجه شدند که به ویژه وقتی از افراد می‌خواهیم درباره دوران خردسالی فکر کنند و از آن تصویر ذهنی بسازند، با کمی مهارت می‌توان خاطره نداشته‌ای را به آنان تلقین کرد. این چیزی است که سن‌پائولی دهه‌ها در تلاش بوده انجام دهد و تا ابد هم به آن ادامه خواهد داد. مثلا در تصویرسازی هدایت‌شده از فرد می‌خواستند که در ذهن تصویر خانه دوران کودکی‌اش را بسازد و سپس می‌گفتند از پدر و مادرش شنیده‌اند که او در همان زمان شیشه خانه همسایه را شکسته بوده است. یکی از وزرای دولت فیون در سال ۲۰۱۲ درباره‌اش گفته بود که او"مثل تمساح است، به نظر می‌رسد خوابیده اما آماده بلعیدن هر چیزی در نزدیکی ساحل است. بعد از او می‌خواستند که تصاویر حادثه را به یاد آورد درحالیکه چنان حادثه‌ای هیچگاه اتفاق نیفتاده بود.

در کمال تعحب بسیاری از شرکت‌کنندگان خاطره‌ای را با جزئیات به یاد می‌آوردند. فرانسه، کشور رهبران متهم فرانسوا فیون، تنها نخست وزیر و رئیس پیشین دولت نیست که در دادگاه محکوم شده است، پیش از او، دستگاه قضایی فرانسه بارها نخست وزیران پیشین را به محاکمه کشانده و حتی ژاک شیراک، رئیس جمهور پیشین را محکوم کرده است. حق نشر عکس Getty Images Image caption سکوهای رنگارنگ و مملو از تماشاچی ورزشگاهش میلنتور در جریان یکی از دیدارهای بوندس‌لیگا در سال ۲۰۰۱ گفت‌و‌گوی آزاد با هواداران مسأله‌ای کلیدی است. لافتس نام این پدیده را تورم حافظه گذاشت که فرد با تصور خاطره‌ای که اتفاق نیفتاده، آن را واقعا باور می‌کند. یافته‌های لافتس توجه بسیاری از روان‌درمانان را به این نکته جلب کرد که از ظرفیت تصویرسازی ذهنی در تحریف حافظه غافل نشوند. او نیز همچون فیون به ایجاد شغل‌های صوری در زمان شهرداری پاریس (اوایل دهه ۱۹۹۰)، متهم شده بود. بر اساس پژوهش‌های لافتس، همه افراد ممکن است مستعد پذیرش خاطرات غلط باشند اما برخی در مقابل دستکاری حافظه بیشتر آسیب‌پذیرند، مثلا افرادی که از حافظه تصویری شفاف برخوردارند یا آنها که پرش حافظه یا حواس‌پرتی دارند. تبلیغات یک مجله ویژه مردان به دلیل محتویات جنسیت‌زده‌اش از استادیوم میلنتور حذف شد. نوآوری‌های دانش بشر درباره حافظه به پلیس، دستگاه قضا و متخصصان سلامت روان کمک‌های شایانی کرده است تا با بهینه‌سازی روش‌ها و فرایندهای کاری‌شان از رویدادهای ناگوار بسیاری جلوگیری کنند. حق نشر عکس Image caption ژاک رنه شیراک رئیس جمهور پیشین فرانسه در سال‌های ۱۹۹۵-۲۰۰۷ در همین پرونده، آلن ژوپه، نخست وزیر دوران شیراک و همکار او در زمان شهرداری پاریس نیز به ۱۴ ماه حبس تعلیقی محکوم شده بود.

نتایج پژوهش‌های الیزابت لافتس، از برجسته‌ترین زنان پژوهشگر روزگار ما، در سطح فردی نیز بسیار راهگشاست؛ اینکه تکیه بر حافظه بدون دلیل و مدرک مستقل خطاست، هر چقدر هم مطمئن باشیم. موضوعات مرتبط . او در دوره نیکلا سارکوزی به وزارت امورخارجه فرانسه رسید و تا همین سال گذشته، شهردار بوردو، یکی از مهم‌ترین شهرهای فرانسه بود هرچند که نتوانست در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۷ به آرزوی ریاست جمهوری برسد. میشائیل پال یکی از نویسندگان کتابی است که سال ۲۰۱۰ به مناسبت سالگرد صد سالگی باشگاه منتشر شد.