حقوق بشر یا حق 'حقوق ‌داشتن' | DW | 09.12.2020

10/12/2020 12:20:00 ق.ظ

دهم دسامبر هر سال فقط روز گرامی‌داشت اعلامیه جهانی حقوق بشر نیست، بلکه همزمان بیدارباشی در این زمینه است که تا دستیابی به حقوق بشر در سراسر جهان، چه راه دراز و ناهمواری فراروی بشریت قرار دارد.

حقوق‌ بشر, دمکراسی

دهم دسامبر هر سال فقط روز گرامی‌داشت اعلامیه جهانی حقوق بشر نیست، بلکه همزمان بیدارباشی در این زمینه است که تا دستیابی به حقوق بشر در سراسر جهان، چه راه دراز و ناهمواری فراروی بشریت قرار دارد.

دهم دسامبر هر سال فقط روز گرامی‌داشت اعلامیه جهانی حقوق بشر نیست، بلکه همزمان بیدارباشی در این زمینه است که تا دستیابی به حقوق بشر در سراسر جهان، چه راه دراز و ناهمواری فراروی بشریت قرار دارد.

اما بشریت پس از آن نیز با ناباوری شاهد رویدادهای هولناک دیگری بود: جنگ ویتنام، حکومت وحشت خمرهای سرخ در کامبوج، آپارتاید در آفریقای جنوبی، قتل عام در روآندا، کشتار جمعی زندان سیاسی در ایران،"پاکسازی قومی" در یوگسلاوی، سیطره طالبان در افغانستان و این اواخر"خلافت اسلامی داعش" در عراق و سوریه. این رویدادها نشان داد که"فاجعه‌ها" به سادگی تکرارپذیرند و از آنها درس‌آموزی لازم نشده است و دفاع از حقوق بشر باید همچنان در دستور کار باشد.

در مرحله سوم که با پایان جنگ جهانی دوم آغاز می‌شود، حقوق بشر به صورت استانداردی حقوقی وارد صحنه می‌شود و به موضوع یک نظام حقوقی بین‌المللی فرامی‌روید. همانطور که اشاره شد، هسته مرکزی این نظام حقوقی بین‌المللی، اعلامیه جهانی حقوق بشر، مصوب ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ مجمع عمومی سازمان ملل متحد است که در سال‌های بعد با یکسری پیمان‌های تعهدآور بین‌المللی دیگر تکمیل گردید. نگاهی دقیق‌تر به مفهوم حقوق بشر خالی از فایده نیست.

ادامه مطلب:
DW فارسی »

اعتراض‌های گسترده و سرکوب شدید در ایران؛ شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان دعوت به اعتصاب کرد

صدا و سیمای جمهوری اسلامی می‌گوید در اعتراضات یک هفته گذشته تاکنون و بر اساس آمار غیررسمی دست‌کم ۴۱ نفر جان خود را از دست داده‌اند. ادامه مطلب >>

DontExecuteZam

روز جهانی حقوق بشر| رها بحرینی:‌ وضعیت حقوق بشر در ایران «هولناک و فاجعه‌بار» استصدای آمریکا یک سازمان بین المللی خبری و رسانه ای است که از خاورمیانه تا شرق آسیا و اروپا را تحت پوشش قرار داده است. کیرم توحقوق بشر اصلا کی این یارو که حقوقارو واریز میکنه میدونی تقریبا هیچ رسانه صادقی وجود نداره همه رسانه ها اعم از داخل ایران و خارج ایران مثل صدای امریکا و بی بی سی و غیره هیچکدوم کامل راست نمیگن. حقوق بشر در ایران بده؟ باشه. حقوق بشر در مورد اونی که راجع به هولوکاست حرف میزنه چی؟ اون گل و بلبله نه ؟ رها بحرینی ! عجب اسم و فامیل پارادوکسیکالی

نقض حقوق بشر؛ گزارش چهار فعال ایرانی به مقامات آلمان | DW | 10.12.2020گزارش کامل - در روز جهانی حقوق بشر چهار تن از ایرانیان سرشناس آلمان به ملاقات رئیس‌جمهور و نمایندگان صدراعظم و وزارت خارجه رفتند. پرستو فروهر، مریم زارع‌، بهمن نیرومند و نوید کرمانی نشستی خبری نیز با نمایندگان پارلمان برگزار کردند. مریم زارع (بازیگر و کارگردان سینما)، پرستو فروهر (هنرمند)، نوید کرمانی (نویسنده و پژوهشگر) و بهمن نیرومند (روزنامه‌نگار و نویسنده) پس از ملاقات با رئیس جمهوری و نماینده صدراعظم، یک نشست مطبوعاتی در 'ساختمان کنفرانس مطبوعاتی فدرال' در برلین برگزار کردند.

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اعدام روح‌الله زم را محکوم کرد | DW | 15.12.2020میشل باچله کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای که شامگاه دوشنبه ۱۴ دسامبر منتشر شد، اعدام روح‌الله زم در ایران را محکوم کرد. موسس کانال تلگرامی آمدنیوز به اتهام 'افساد فی‌الارض' روز شنبه ۲۲ آذر اعدام شد. ترور شهید س ل ی م ا ن ی و شهید فخری زاده چی؟ اینها ارزش محکوم کردن ندارند؟ چطور کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد ترور آقای فخری‌زاده را محکوم نکردند اتحادیه اروپا محکوم نکردند ولی یه وطن فروش را در ایران اعدام می‌کند سر کله خیلی‌ها پیدا میشه برای دفاع کردند گوه زیادی خوردند میشل باچله غلط کرد!😇 مجازات قانونی یک مجرم و جاسوس که بر اساس قوانین ایران و معیارهای قضائی و دادرسی،چندین عنوان مجرمانه مستحق اعدام مرتکب شده،چه ربطی به میشل باچله دارد؟! دخالت در امور قضائی و قانونی ایران،مصداق فضولی و هوچیگری است

سازمان ملل متحد ایران را به دلیل نقض گسترده حقوق بشر و اعدام‌ مخالفان محکوم کردسازمان ملل متحد شامگاه چهارشنبه 16 دسامبر 2020 در قطعنامه‌ای رژیم ایران را به دلیل نقض گسترده حقوق زحمت نشه براش یه وخ سقوطی ها باید خفه شن و از حقوق بشر دم نزنن عورت ایران رو هم نمیگیرن

پیام وزیر امور خارجه ترکیه به مناسبت روز جهانی حقوق بشروزیر امور خارجه ترکیه تاکید کرد که بیگانه‌ستیزی و اسلام‌هراسی را تنها می‌توان به یاری یکدیگر شکست داد. - خبرگزاری آناتولی

عکس تزیینی است اعلامیه جهانی حقوق بشر که در دهم دسامبر ۱۹۴۸ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید، تصریح می‌کند که حقوق بشر در سراسر گیتی برای همه آدمیان معتبر است و به هر انسانی صرفا به دلیل انسان بودن او تعلق می‌گیرد.Share via Email Print this page رها بحرینی، پژوهشگر امور ایران در عفو بین‌الملل، در هفتاد و دومین سالگرد روز جهانی حقوق بشر می‌گوید که وضعیت حقوق بشر در حوزه آزادی بیان و آزادی تجمع در ایران به شدت وخیم شده است.کنفرانس مطبوعاتی «اوضاع حقوق بشر در ایران» در برلین روز دهم دسامبر، مریم زارع (بازیگر و کارگردان سینما)، پرستو فروهر (نقاش و فعال حقوق بشر)، نوید کرمانی (نویسنده و پژوهشگر) و بهمن نیرومند (روزنامه‌نگار و نویسنده) در ملاقات جداگانه با رئیس جمهور و نماینده صدراعظم آلمان در باره اوضاع حقوق بشر در ایران گفت‌وگو کردند.ایران کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اعدام روح‌الله زم را محکوم کرد میشل باچله کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای که شامگاه دوشنبه ۱۴ دسامبر منتشر شد، اعدام روح‌الله زم در ایران را محکوم کرد.

هدف این حقوق در کلیت آن، حفظ منزلت و آزادی آدمی است. این اعلامیه حکومت‌ها را موظف می‌کند که از حقوق بشر پاسداری کنند، اگر چه بزرگ‌ترین دشمن و مانع تحقق حقوق بشر، خود حکومت‌ها هستند.» خانم بحرینی افزود: «وضعیت حقوق بشر در ایران هولناک و فاجعه‌بار است. گفتنی است که اعلامیه جهانی حقوق بشر محصول درس‌آموزی از"فاجعه" و چونان تندیسی بود که بر خرابه‌های خونین اردوگاه‌های مرگ"آشویتس"،"بوخن‌والد"،"تربلینکا"،"مایدانک". این چهار نفر پس از ملاقات با فرانک والتر اشتاین مایر و نماینده صدراعظم نشستی خبری در"ساختمان کنفرانس مطبوعاتی فدرال" در برلین برگزار کردند و  پس از آن به دیدار نماینده وزارت خارجه آلمان رفتند.. تنها اعتراضات بین المللی و فعالیت‌های رسانه‌ای است که می‌توان به این وضعیت دردناک کمک کند و بهبودهای موردی در وضعیت قربانیان حقوق بشر ایجاد کند.. روح‌الله زم با جعل ایمیلی از آیت‌الله سیستانی در عراق به این کشور کشانده شد و در آنجا توسط نیروهای اطلاعات سپاه پاسداران ربوده و به ایران منتقل شد.

و نیز بر ویرانه‌های آلوده به غبار اتمی"هیروشیما" و"ناگازاکی" قرار داده شده بود، تا هشداری باشد برای جلوگیری از تکرار فاجعه‌هایی که رخ داده بود. «مجازات بی‌رحمانه اعدام» این پژوهشگر امور ایران در «عفو بین‌الملل»، با اشاره به افزایش آمار اعدام‌ها در ایران به صدای آمریکا گفت: «همچون سالیان گذشته روند هولناک اعدام در کشور ادامه پیدا کرده است. این داستان‌نویس، پژوهشگر و روزنامه‌نگار در آغاز سخنرانی خود گفت: « می‌توان ما چهار شهروند آلمانی ایرانی‌تبار از سه نسل را به عنوان نمایندگان شهروندان ایران یا سفیر آنها تلقی کرد. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید اما بشریت پس از آن نیز با ناباوری شاهد رویدادهای هولناک دیگری بود: جنگ ویتنام، حکومت وحشت خمرهای سرخ در کامبوج، آپارتاید در آفریقای جنوبی، قتل عام در روآندا، کشتار جمعی زندان سیاسی در ایران،"پاکسازی قومی" در یوگسلاوی، سیطره طالبان در افغانستان و این اواخر"خلافت اسلامی داعش" در عراق و سوریه. این رویدادها نشان داد که"فاجعه‌ها" به سادگی تکرارپذیرند و از آنها درس‌آموزی لازم نشده است و دفاع از حقوق بشر باید همچنان در دستور کار باشد. سال گذشته از صدور حکم اعدام در ایران به عنوان ابزاری برای سرکوب علیه مخالفان و کسانی که در جریان اعتراضات دستگیر شدند استفاده شده است. پیشینه تاریخی تاریخچه تکوین و تکامل مفهوم حقوق بشر به معنای مدرن آن، سه مرحله را از سر گذرانده است: نخستین مرحله، تلاش‌های فکری فیلسوفان و روشنگران در سده ۱۷ و ۱۸ میلادی بر پایه"حق طبیعی" را دربرمی‌گیرد.  او در این راستا نسرین ستوده، جعفر پناهی و محمد رسول‌اف را مثال زد که به خاطر نگاه انتقادی‌شان به اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران محاکمه شده و تحت فشار قرار دارند. مطابق این اندیشه‌ها همه آدمیان صرف‌نظر از موقعیت اجتماعی خود از حقوق اساسی معینی برخوردارند. به گفته خانم بحرینی، امسال نیز مانند سال‌های گذشته حکم اعدام ده‌ها نفر در ایران به مرحله اجرا در آمده است. دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید او همچنین از حکومت ایران خواسته تا هرچه سریعتر تمامی کسانی را که تنها به دلیل استفاده از حقوق انسانی‌شان به طور خودسرانه بازداشت  شده‌اند آزاد کند.

این حقوق"جهانشمول" به شمار می‌روند و هر انسانی بنا بر طبیعت خود می‌بایست از آنها برخوردار شود. اما اندیشه"حق طبیعی" کمتر به این پرسش می‌پردازد که این حق چگونه باید متحقق گردد، زیرا"وضعیت طبیعی" هنوز یک"وضعیت حقوقی اجتماعی" نیست. از جمله این موارد می‌ةوان به اعدام شایان سعیدپور اشاره کرد. سخنرانان دیگر هم بر این نکته تاکید کردند، نکته‌ای که خواست بسیاری از ایرانیان داخل و خارج کشور است. بنابراین حقوق بشر در این مرحله صرفا به عنوان یک ایده باقی می‌ماند. در مرحله دوم، از نیمه دوم سده هجدهم میلادی، با انقلاب‌های آمریکا و فرانسه، حقوق بشر از منظر سیاسی و حقوقی از قوه به فعل درمی‌آید و این انقلاب‌ها حقوق بشر را به سطح حقوق شهروندانی برمی‌کشند که هر انسانی می‌تواند به آنها استناد کند. در حالی که ایران به عنوان امضاءکننده «کنوانسیون حقوق کودک» موظف است صدور حکم اعدام برای متهمان زیر ۱۸ سال را غیرقانونی اعلام کند، رویه دستگاه قضایی ایران بارها انتقاد شدید سازمان‌های مدافع حقوق بشر را برانگیخته است. بدین‌سان حقوق بشر برای نخستین بار به صورت"حقوق موضوعه" درمی‌آید، یعنی حقوقی که توسط یک نظام حکومتی ایجاد شده است. او ضمن تاکید بر این که"ایرانیان از تغییرات اساسی از طریق انتخابات ناامید شده‌اند" به اروپائیان توصیه کرده که دیگر"به اصلاح‌طلبان حکومتی دل خوش نکنند، زیرا جمهوری اسلامی ثابت کرده است که اصلاح‌پذیر نیست".

اما به موازات این گام مهم، خصلت یا ادعای"جهانشمولی" حقوق بشر کم‌رنگ می‌شود، زیرا اگر چه حقوق بشر به عنوان حقوقی جهانی اعلام شده بود، اما در واقع مخاطب آن فقط شهروندان دو کشور یادشده بودند و حتی هنوز در خود این کشورها نیز بخش‌های گسترده‌ای از جامعه مانند زنان، سیاه‌پوستان، اقلیت‌های دینی و حتی کارگران از چنین حقوقی محروم بودند. خانم بحرینی در ادامه می‌گوید: «مجازات‌های بی‌رحمانه و غیرانسانی بدنی همچون شلاق، قطع دست، کور کردن چشم، و سنگسار در قانون مجازات اسلامی باقی مانده است. در مرحله سوم که با پایان جنگ جهانی دوم آغاز می‌شود، حقوق بشر به صورت استانداردی حقوقی وارد صحنه می‌شود و به موضوع یک نظام حقوقی بین‌المللی فرامی‌روید. همانطور که اشاره شد، هسته مرکزی این نظام حقوقی بین‌المللی، اعلامیه جهانی حقوق بشر، مصوب ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ مجمع عمومی سازمان ملل متحد است که در سال‌های بعد با یکسری پیمان‌های تعهدآور بین‌المللی دیگر تکمیل گردید. تنها در یک زندان در ارومیه تا پایان سال دست‌کم شش نفر در معرض خطر اجرای احکام قطع عضو باقی مانده‌اند. پرستو فروهر سخنرانی خود را با گزارش کوتاهی از فعالیت این برنده جایزه نوبل آلترناتیو آغاز کرد. نگاهی دقیق‌تر به مفهوم حقوق بشر خالی از فایده نیست. ارزش کانونی"منزلت آدمی " مفهوم"منزلت آدمی" کانونی‌ترين ارزش فلسفی حقوق بشر است. «دادرسی‌های غیرمنصفانه» رها بحرینی، پژوهشگر امور ایران در عفو بین‌الملل با اشاره به صدور احکام سنگین در ایران برپایه اعترافات اجباری و شکنجه به صدای آمریکا گفت: «ما سال گذشته شاهد نقض نظام‌یافته اصول مربوط به دادرسی منصفانه در کشور بودیم.

ایمانوئل کانت، فیلسوف آلمانی معتقد بود که در قلمرو غایت‌ها، هر چیز یا دارای قیمت است یا منزلت.  ستوده به جای خواست مشخصی برای خودش تاکید کرده است که طرفداران حقوق بشر باید تمامی توانشان را برای جلوگیری از اعدام احمدرضا جلالی، پزشک ایرانی‌تبار سوئدی در اوین به‌کار ببندند، زیرا او زیر شکنجه وادار به اعتراف علیه خودش شده است. آنچه دارای قیمت است، می‌توان به جای آن معادلی را برنشاند. این اعترافات اجباری برخلاف اصول دادرسی منصفانه گرفته می‌شود و در تلویزیون حکومتی پخش می‌‌شود. اما آنچه از همه قیمت‌ها والاتر است و معادلی برای آن وجود ندارد، دارای منزلت است. به باور کانت، انسان تنها موجودی است که دارای منزلت است و برای آن قيمت و معادلی وجود ندارد. به گفته او، افراد - به ویژه مدافعان حقوق بشر و فعالان مدنی که متهم به جرایم امنیتی هستند - به طور سازمان‌یافته در مرحله تحقیقات از دسترسی به حق وکیل محروم هستند و دادستان‌ها و قضات به جای این که به شکایات نقض حقوق بشر رسیدگی کنند، «با ناقضان حقوق بشر همدست هستند.  کیوان صمیمی، روزنامه‌نگار باسابقه ۷۲ ساله در روز جهانی کارگر در مقابل مجلس شورای اسلامی دستگیر و به اتهام"اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور” به سه سال زندان محکوم شد. اما منزلت آدمی باید همواره چونان یک وظیفه فهمیده شود و نه یک امتیاز.

آزادی اراده آدمی، به معنی مسئولیت‌پذیری و رفتار مسئولانه اوست، و این سخن یعنی این که آدمی نه تنها می‌تواند، بلکه موظف است کنش خود را در مقابل دیگران توجیه کند. موارد قانونی بسیاری در قانون مجازات اسلامی و قانون آئین دادرسی کیفری وجود دارد که باید اصلاح شوند و با قوانین بین المللی حقوق بشر مطابقت پیدا کنند. بنابراین پذیرفتن منزلت آدمی، نه بازدهی در زمینه شناخت نظری، بلکه حامل بصیرت و درایتی عملی است.  بهمن نیرومند: ایدئولوژی پنهان در زیر عبا و عمامه بهمن نیرومند، نویسنده و روزنامه‌نگار آلمانی ایرانی‌تبار در آغاز سخنرانی خود به افزایش خشونت حکومتی در ایران علیه دگراندیشان، کارگران معترض، آموزگاران، دانشجویان، هنرمندان، روزنامه‌نگاران و اقلیت‌های قومی و مذهبی پرداخت و گفت، دلیل این امر ناتوانی حکومتگران در برآورده‌کردن نیازهای بنیادین شهروندان و از دست‌دادن پایه‌های مردمی حکومت است. به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید پس در فلسفه حقوق بشر، منزلت نوعی رابطه است و نه يک صفت. رها بحرینی در ادامه به صدای آمریکا گفت: «ضرورت دارد که دولت ایران به کنوانسیون‌های بین المللی مانند کنوانسیون منع شکنجه، یا پروتکل الحاقی میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی بپیوندد تا قربانیان نقض حقوق بشر بتوانند شکایات خود را مستقیم به کمیته حقوق بشر سازمان ملل ارائه کنند. به دیگر سخن، منزلت چيزی در انسان نيست، بلکه رابطه‌ای ميان انسان‌هاست؛ رابطه‌ای که انسان بر پايه انسانيت ميان خود و ديگران برقرار می‌کند. هر آينه اين منزلت را به صفاتی متصل کنيم، ويژگی يگانه آن را سلب و آن را محدود کرده‌ايم. به گفته این پژوهشگر امور ایران در عفو بین‌الملل،‌ در چنین فضایی وقتی تمام مجراهای داخلی برای بهبود وضعیت حقوق بشر بسته است تنها مجراهای پیگیری، جامعه بین الملل و نهادهای حقوق بشری مستقل غیردولتی هستند که موارد نقض حقوق بشر را مستند سازی می‌کنند؛ نهادهایی که «همدل، همراه، و صدای قربانیان تقض حقوق بشر در ایران هستند. او همچنین بر ناتوانی اصلاح‌طلبان حکومتی و اعتدال‌گرایانی مانند حسن روحانی تاکید ورزید و گفت، تحت شرایط فعلی هیچ امکانی برای تغییرات اساسی در ایران وجود ندارد.

درست به همين دليل بايد از"يکپارچگی" و"خدشه‌ناپذيری" حرمت و منزلت آدمی سخن گفت."خدشه‌ناپذيری" منزلت آدمی طبعا به اين معنا نيست که حرمت و منزلت هيچ انسانی خدشه‌دار نمی‌شود، بلکه به معنی پيوندی ناگسستنی ميان همه انسان‌هاست و هر کس منزلت انسانی را خدشه‌دار کند، همزمان منزلت خود را خدشه‌دار کرده است. بیش از هفت دهه از تصویب اعلامیه جهانیه حقوق بشر، در روز ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد می‌گذرد. شنیدن صوت 02:44 موضوع حقوق بشر در"اپرای سه‌پولی" برتولت برشت نکته دیگر اينکه، منزلت يک موقعيت فطری انسانی است و نه يک امر اکتسابی.  نیرومند پیش‌بینی کرد که جمهوری اسلامی در نهایت به مذاکره با ایالات متحده تن خواهد داد. به ديگر سخن، منزلت آدمی در وجود او مستتر است و حاصل تلاش يا شايستگی نيست. مقدمه آن اعلامیه با به رسمیت شناخته شدن منزلت ذاتی و حقوق برابر و مسلم همه اعضای خانواده بشری، آن را اساس آزادی عدالت و صلح در جهان می‌داند. در نتيجه، توانايی‌های جسمی و روحی يک فرد نمی‌تواند منزلت او را نسبت به فرد ديگر ارتقا بخشد.

امروزه منزلت آدمی در قوانين اساسی کشورهای دموکراتيک، عالی‌ترين هنجار به شمار می‌رود و خدشه‌ناپذير است. ایران یکی از نخستین امضاکنندگان آن اعلامیه در سال ۱۳۲۷ بود. این بازیگر و کارگردان فیلم‌های آلمانی گفت، ستوده و دیگر فعالان حقوق بشر در ایران از سلامتی و زندگی خود برای عدالت و آزادی تمامی ایرانیان مایه می‌گذارند. این هنجار به معنای در نظر گرفتن ارزشی ويژه برای شخصيت و شأن آدمی است. بیهوده نیست که امروزه بسیاری از حقوقدانان و متفکران، حقوق بشر را از آن مشتق می‌کنند، چرا که منزلت آدمی، نه قابل انتقال و واگذاری است و نه صرف‌نظرکردنی. وزارت خارجه آمریکا طی سال‌های گذشته بارها نقض مکرر و مداوم حقوق شهروندان ایران توسط عوامل رژیم جمهوری اسلامی و برخوردهای خشونت‌آمیز رژیم با مردم ایران، از جمله فعالان مدنی، به بهانه‌های مختلف را محکوم کرده است. برای تبيين دقيق‌تر منزلت آدمی، آن را با ارزش‌های ديگری چون حق زندگی، آزادی، استقلال شخصيت، برابری انسان‌ها، عدالت، همبستگی و زندگی صلح‌آميز و عاری از خشونت در پيوند قرار می‌دهند.  کارگردان فیلم"متولد اوین" یادآور شد که خودش در زندان اوین به‌ دنیا آمده و بعدها پدرش از زندان برای او نامه‌های مشابهی نوشته است. ویژگی‌های ساختاری حقوق بشر حقوق بشر، هرگونه حقی نيست و دارای ویژگی‌هايی است که باعث نوعی تفکيک و تشخص آن نسبت به ساير حقوق می‌گردد.

در تأملاتی که برای تبيين ساختاری حقوق بشر انجام گرفته، ویژگی‌های زیر را برای آن در نظر می‌گیرند: نخستین ویژگی حقوق بشر، جهانشمولی آن است. جهانشمولی یعنی اینکه حقوق بشر از اعتباری عمومی برخوردار و برای همه آدمیان معتبر است و به طور نامشروط به همه انسان‌ها در سراسر گيتی تعلق می‌گيرد. زارع از دولت آلمان خواست، با توجه به"وظیفه تاریخی" خود از دگراندیشان سیاسی و دگرباشان جنسی و اقلیت‌های قومی و مذهبی حمایت کند. بايد افزود که ادعای جهانشمولی حقوق بشر، يکی از بحث‌انگيزترين موضوعات اين مفهوم است. مخالفان آن در وهله نخست حکومت‌های فاقد مشروعیت هستند که حقوق شهروندان خود را پایمال می‌کنند. اما برخی منتقدان نیز از دیدگاهی اخلاقی ایراد می‌گیرند که ادعای جهانشمولی، ويژگی‌های فرهنگی کشورهای مختلف جهان را ناديده می‌گيرد.  زارع سخنان خود را با جمله‌ای از نسرین ستوده به پایان برد که در آن ابراز امیدواری می‌شود، روزی زندان‌ها به پارک و موزه تبدیل شوند.

در مقابل، طرفداران خصلت جهانشمولی حقوق بشر، چنين استدلال می‌کنند که برای نمونه همين رويدادهای يکی دو دهه گذشته در کشورهای اسلامی و آفریقایی، به روشنی نشان می‌دهد که حقوق بشر، چيزی ساخته‌ی غرب و"وارداتی" به اين کشورها نيست، بلکه بخشی جدايی‌ناپذير و طبيعی از مطالبات مردم در آنجاست که حکومت‌های مربوطه، تنها با تکيه بر زور و خشونت از آن جلوگيری می‌کنند. دومین ویژگی حقوق بشر، سلب‌ناپذیر و بخش‌ناپذیر بودن آن است. به دیگر سخن، نمی‌توان حق بشری فردی را از او سلب کرد. او خاطر نشان کرد: «به همین دلیل باید در مذاکره و ارتباطات دو یا چندجانبه با جمهوری اسلامی، این کشور برای احترام به حقوق بشر تحت فشار قرار گیرد. همچنین هیچ کس نمی‌تواند حق بشری خود را واگذار کند یا از آن دست بردارد. افزون بر این، به بهانه‌ی هیچ"ساحت برتری" نیز نمی‌توان حق بشری انسانی را نقض کرد.

از آنجا که حقوق بشر حقوقی شخصی است، نمی‌توان آن را در خدمت جمع لغو یا تابع فرمانروایی حکومت کرد.  نماینده ایرانی‌تبار حزب سبزهای آلمان همچنین گفت، اقدام این چهار نفر انگیزه‌ای خواهد شد تا حزب او در پارلمان آلمان و پارلمان اروپا برای حمایت از فعالان اجتماعی و حقوق‌بشری در ایران تلاش بیشتری به‌خرج دهد. ویژگی بخش‌ناپذیری حقوق بشر تاکید می‌کند که این حقوق همواره باید در کلیت خود متحقق گردند. سومین ویژگی حقوق بشر، خصلت برابری‌طلبانه آن است. معنای این سخن آن است که حقوق بشر برای همه انسان‌ها مستقل از ملیت، تبار، جنسیت، آیین، نژاد، رنگ، خاستگاه اجتماعی و میزان دارایی اعتبار دارد.  برای نخستین بار یک ایرانی هم در نشست دولتی آلمان حضور داشت. چهارمین ویژگی‌حقوق بشر، اعتبار آن به مثابه حقوقی اخلاقی است.

يک حق، زمانی اخلاقی است که هنجار متضمن آن، از اعتباری اخلاقی برخوردار باشد. و يک هنجار، زمانی از اعتبار اخلاقی برخوردار است که در مقابل هر کس که استدلال عقلی را بپذيرد، بتواند قابل توجيه باشد.  او درایران استاد دانشگاه در رشته زبان انگلیسی بود و از تابستان ۲۰۰۹ در آلمان زندگی می‌کند. با ادغام دو ویژگی اعتبار اخلاقی و جهانشمولی می‌توان گفت که حقوق بشر حقوقی جهانشمول و دارای اعتبار اخلاقی است که از طريق استدلال در مقابل هرکس که به حجت عقلی تمکين کند، قابل دفاع است. پنجمین ویژگی حقوق بشر، بنيادی بودن آن است. اين بنيادی بودن، به موضوع حقوقی برمی‌گردد.  سلطانی از فعالان محیط‌ زیستی محبوس در زندان، نیلوفر بیانی، سپیده کاشانی، سام رجبی، طاهر قدیریان هومن جوکار، امیرحسین خالقی، عبدالرضا کوهپایه و مراد طاهباز یاد کرد و گفت هزار و ۴۹ روز از حبس آنها گذشته است او به محرومیت اقلیت بهایی از تحصیلات عالی اشاره کرد و  گفت: « جمهوری اسلامی در ۴۰ سال گذشته همواره از راه‌های گوناگون حقوق شهروندی بهائیان را نقض کرده است و به سرکوب آنها می‌پردازد.

در امر حقوق بشر، موضوع بر سر حفظ و ارضای علايق و نيازهای بنيادين است. علاقه يا نيازی بنيادين است که خدشه‌دار کردن يا عدم ارضای آن، مرگ يا لطمات سنگين در پی داشته باشد يا هسته مرکزی خودمختاری آدمی را هدف قرار دهد. ميان بنيادی بودن و اعتبار اخلاقی حقوق بشر، پيوندی مستقيم وجود دارد، ولی اين دو يکی نيستند. اين پيوند، بر اين شالوده استوار است که يک حق هر اندازه بنيادی‌تر باشد، توجيه آن نزد ديگران ساده‌تر است. توافق عمومی بر سر حق زندگی آدمی، نمونه روشن آن است.

ششمین ويژگی حقوق بشر، اولويت آن نسبت به حقوق موضوعه است. اين اولويت به اين معناست که حقوق موضوعه، معياری برای مضمون حقوق بشر نیست، بلکه بر عکس، اين حقوق بشر است که معيار حقوق موضوعه به شمار می‌رود. به ديگر سخن، رعايت حقوق بشر، پيش‌شرط ضروری مشروعيت حقوق موضوعه است و آن حق موضوعه­ای که حقوق بشر را نقض کند، از نظر مضمونی نادرست و بنابراین بی‌اعتبار است. اين امر، اهميت رعايت موازين حقوق بشر را در حوزه قانونگذاری برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که حقوق بشر بر فراز حقوق موضوعه قرار دارد. دموکراسی و حقوق بشر همين ویژگی‌ها، نهادينه کردن حقوق بشر از طريق انتقال آن به قوانين موضوعه و تبديل آن به حقوق اساسی و مدنی را چه در گستره حقوق بين‌المللی و چه در محدوده حقوق ملی در دستور کار قرار می‌دهد.

نهادی که می‌تواند حقوق بشر را به کرسی نشاند، حکومت است. بنابراين می‌توان نتيجه گرفت که ايجاد حکومتی برای پاسداری از حقوق بشر، خود يک حق بشری است. طبعا حقوق بشر به مفهوم امروزين آن، از دموکراسی جدایی‌ناپذير است. در واقع رعايت حقوق بشر است که به حکومت حقانيت می‌بخشد. از آنجا که رابطه تنگاتنگ میان حقانيت نظام سياسی و رعايت حقوق بشر انکارناپذیر است، اين ادعا که حقوق بشر خصلتی جهانشمول دارد، تنها می‌تواند به اين معنا باشد که هر نظام حکومتی در جهان که شهروندان خود را از آن محروم می‌سازد، نمی‌تواند به مثابه يک نظام سياسی مشروع به حساب آيد.

هنگامی که انسانی صرفا به دلیل اعتقاداتش تحت پیگرد قرار می‌گیرد، پناهجویی از مرز یک کشور امن رانده می‌شود، معترضی مسالمت‌جو توسط پلیس سرکوب می‌شود، فردی در زندان شکنجه می‌شود، اقلیتی قومی یا دینی در کشوری با تبعیض و بی‌عدالتی روبرو می‌گردد، یا در حکومتی جبار اجرای حکم اعدام به زندگی انسانی آزادیخواه پایان می‌دهد، در همه این موارد با نقض حقوق بشر روبرو هستیم. این اقدامات همه جا به‌رغم سندی صورت می‌گیرد که اکثر قریب به اتفاق کشورهای جهان آن را امضا کرده‌اند و برای رعایت آن به اصطلاح هم‌پیمان شده‌اند.   حقوق بشر و "هویت اسلامی"؟ کشورهای اسلامی با استناد به"هويت اسلامی" و"خودويژگی‌های فرهنگی" از به رسميت شناختن خصلت جهانشمولی حقوق بشر سر باز می‌زنند. اما پيکار بسیاری از مردم در کشورهای اسلامی برای حقوق برابر، بیانگر آن است که تفاوت‌های ملی و قومی مردم اين کشورها و به اصطلاح"خودويژگی فرهنگی" آنان، مفاهيمی نسبی هستند و در واقع حکومت‌ها در اين کشورها برای تثبيت سيطره خود، از مفاهيم"فرهنگ" و"دين" به شدت استفاده ابزاری می‌کنند. نباید فراموش کرد که اکثر قريب به اتفاق حکومت‌ها در کشورهای اسلامی، سرکوبگر و فاقد مشروعیت‌اند.

بسياری از مردم این کشورها که خواهان رعایت موازین حقوق بشر هستند، جزو مخالفان حکومت‌های خود به شمار می‌آيند و به همین دلیل تحت فشار و پیگرد حکومت‌ها قرار دارند. در کشورهای اسلامی، نقض حقوق بشر غالبا با استناد به منابع اسلامی توجيه می‌شود. حکومت‌های این کشورها برای تاکید بر لزوم رعايت"تفاوت‌های فرهنگی" و حفظ"هویت اسلامی"، از جمله ادعا می‌کنند که اسلام دارای یک سيستم حقوقی منسجم و کامل است. اما حتی در خود کشورهای اسلامی هم برداشت واحدی از اسلام وجود ندارد. کشورهای اسلامی، تعبيرهای گوناگونی از اسلام و قوانين اسلامی ارائه می‌دهند و اين تعبيرها در بسياری موارد با هم متناقض و متنافرند.

در حوزه فرهنگ اسلامی، در آنچه به حقوق زنان مربوط می‌گردد، تبعيضات و تضييقات گسترده‌ای وجود دارد و حکمرانان کشورهای اسلامی، به نام"خودمختاری فرهنگی" قوانين تبعيض‌آميز و واپسگرايانه‌ای را به زنان تحميل می‌کنند. در نظام‌های تئوکراتيک مانند جمهوری اسلامی ایران، به دليل درهم‌تنيدگی آموزه‌های دين با حکومت، قوانين و هنجارهای برخاسته از دين و سنت از سویی و بسياری از حقوق اساسی مدرن ملهم از حقوق بشر از ديگر سو، با یکدیگر در رابطه‌ای پرتنش قرار دارند. امروزه در عصر"جهان‌روایی" که ناتوانی سازمان ملل در مقابله با حکومت‌های غیردموکراتیک، جنگ‌های داخلی، بی‌خانمانی و آوارگی، مهاجرت‌های گسترده، فقر و فلاکت، تغییرات اقلیمی و ویرانی‌های زیست‌محیطی، به گونه‌ای فزاینده آشکار می‌گردد، این پرسش بیش از پیش مطرح است که چه کسی باید از حقوق بشر دفاع کند؛ یعنی از حقوق کسانی که به گفته هانا آرنت متفکر آلمانی، حتی از حق"حقوق ‌داشتن" هم برخوردار نیستند. باید به یاد داشت که وقتی از حقوق بشر سخن می‌گوییم، از بافتار درهم پیچیده‌ای از ایده‌هایی فلسفی، تأملاتی حقوقی، مطالباتی انسانی، مبارزاتی سیاسی و جبرهایی اقتصادی سخن می‌گوییم که هدف تحقق ملی و جهانی آنها با این همه موانع موجود، ما را ناگزیر تا مرز یک"آرمان‌شهر" می‌برد. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حقوق برابر برای همه انسان‌ها (ماده ۱) اعلامیه جهانی حقوق بشر در روز دهم دسامبر سال ۱۹۴۸ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید؛ اعلامیه‌ای که هدف آن حفظ حقوق انسان‌ درعرصه‌های مختلف از بدو تولدش بود.

طبق ماده‌ی ۱ این اعلامیه «تمام افراد بشر آزاد به دنیا می‌آیند و از لحاظ حیثیت و کرامت و حقوق با هم برابرند.» اعلامیه جهانی حقوق بشر برخلاف قطعنامه‌های شورای امنیت از ارزش اجرایی برخوردار نیست. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش برخورداری و استفاده از حقوق (ماده ۲) در ماده دوم اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است که «هر فردی می‌تواند بی‌هیچ گونه تمایزی، به ویژه از حیث نژاد، رنگ، جنس، زبان، دین، بینش سیاسی یا هر عقیده‌ی دیگر، و همچنین منشاء ملی یا اجتماعی، ثروت، ولادت یا هر وضعیت دیگر، از تمام حقوق و همه‌ی آزادی‌های ذکر شده در این اعلامیه بهره ‌مند شود.» اگر چه باید اذعان داشت که تا اجرای عمومی و همگانی این حقوق هنوز فاصله زیادی باقیست. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق زیستن و آزادی (ماده‌های ۳، ۴ و ۵) طبق ماده ۳ «هر فردی از حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی برخوردار است».

در ماده ‌۴ آماده است که «هیچ فردی را نباید در بردگی یا بندگی نگاه داشت» و بنا بر ماده ۵ «هیچ انسانی نباید شکنجه شود یا تحت مجازات یا برخوردی ظالمانه، ضدانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.». بنابر گزارش سازمان عفو بین‌الملل در طی پنج سال گذشته در ۱۴۱ کشور جهان، شکنجه و سوءرفتار صورت گرفته است. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق برابری در مقابل قانون (ماده ۶ تا ۱۲) هر انسانی حق دارد که دعوایش در دادگاهی مستقل و بی طرف، منصفانه و علنی رسیدگی شود. (ماده‌های ۶، ۸، ۱۰ و ۱۲).

هر شخص متهم به بزهکاری بی‌گناه محسوب می‌شود تا زمانی که جرم او به طور قانونی محرز گردد (ماده ۱۱). همه‌انسان‌ها در مقابل قانون برابرند (ماده ۷). هیچ فردی نباید بطور خودسرانه توقیف، حبس یا تبعید شود (ماده ۹). طبق کمیساریای عالی حقوق بشر این حقوق در ۴۴ کشور جهان رعایت نمی‌شود. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش هیچ انسانی «غیرقانونی» نیست (ماده ۱۳ تا ۱۵) «هر شخصی حق دارد در داخل یک کشور آزادانه رفت‌وآمد کند و اقامتگاه خود را برگزیند.

او همچنین حق دارد که هر کشوری از جمله کشور خود را ترک کند» (ماده ۱۳). هر فردی حق دارد برای گریز از شکنجه، تعقیب و آزار از کشورهای دیگر درخواست پناهندگی دهد و از این حق برخوردار شود (ماده ۱۴). هر شخصی حق داشتن تابعیتی را دارد (ماده ۱۵). طبق برآورد سازمان ملل حدود ۱۰ میلیون نفر در سراسر جهان از حق داشتن تابعیت محرمند. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش جلوگیری از ازدواج‌های اجباری (ماده ۱۶) زنان و مردان بالغ پیش، در حین و پس از زناشویی حقوقی مساوی دارند.

«ازدواج حتماً باید با رضایت کامل و آزادانه زن و مرد صورت گیرد. خانواده نیز باید از حمایت جامعه و دولت بهره مند شود». اگرچه آمار دقیقی درباره ازدواج‌های اجباری وجود ندارد، اما کارشناسان شمار دختران و زنانی را که در سراسر جهان قربانی ازداوج‌های اجباری هستند، بیش از ۷۰۰ میلیون نفر برآورد می‌کنند. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق مالکیت (ماده ۱۷) «هر شخص به تنهایی یا به صورت جمعی حق مالکیت دارد. هیچ فردی را نباید خودسرانه از حق مالکیت محروم کرد».

در بسیاری از نقاط جهان انسان‌ها از خاکشان رانده می‌شوند، چون سند مالکیت ندارند. شهرسازی، استخراج منابع طبیعی، ایجاد زمین‌های کشاورزی یا ساختمان‌سازی، به‌عنوان نمونه به منظور برگزاری جام جهانی فوتبال، از جمله مواردی هستند که در آنها انسان‌ها به ترک خاکشان مجبور می‌شوند، آنهم بدون دریافت هیچ غرامتی. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق آزادی اندیشه و بیان (ماده‌های ۱۸ تا ۲۰) طبق ماده ۱۸ اعلامیه حقوق بشر «هر شخصی حق دارد از آزادی اندیشه، وجدان و دین بهره‌مند شود». هر فردی حق آزادی عقیده و بیان دارد (ماده ۱۹) و طبق ماده ۲۰ «همه انسان‌ها حق دارند از آزادی تشکیل اجتماعات، مجامع و انجمن‌های مسالمت‌آمیز بهره‌مند شوند». سازمان گزارشگران بدون مرز اعلام کرده که در حال حاضر ۱۵۶ روزنامه‌نگار در کشورهای مختلف جهان در بند هستند.

ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق مشارکت (ماده‌های ۲۱ و ۲۲) در ماده ۲۱ آمده است که «هر شخصی حق دارد، در اداره امور عمومی کشور خود، مستقیماً یا به واسطه نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند، شرکت جوید». افزون بر این هر فردی به عنوان عضو جامعه حق امنیت اجتماعی دارد و مجاز است به حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود دست یابد (ماده ۲۲). بومیان استرالیا در سال ۱۹۶۷ به حق رأی دست یافتند و زنان کویت نیز از سال ۲۰۰۵ می‌توانند در انتخابات شرکت کنند. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق اشتغال (ماده‌های ۲۳ و ۲۴) بنا بر ماده ۲۳ «هر شخصی حق دارد کار کند، کار خود را آزادانه انتخاب کند و از شرایط منصفانه و رضایت‌بخشی برای کار برخوردار شود. همه حق دارند که بی‌هیچ تبعیضی، در مقابل کار مساوی مزد مساوی بگیرند.

هر کسی که کار می‌کند، حق دریافت مزدی منصفانه و رضایت‌بخش را دارد.» و در ماده ۲۴ آمده است که «هر فردی حق استراحت، فراغت و تفریح دارد». به گزارش بانک جهانی ۲۰۰ میلیون نفر در جهان بیکار هستند. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق زندگی شایسته (ماده ۲۵) در ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده که «هر شخصی حق دارد که از سطح زندگی مناسب برای تأمین سلامتی و رفاه خود و خانواده‌اش، به ویژه از حیث خوراک، پوشاک، مسکن، مراقبت‌های پزشکی و خدمات اجتماعی ضروری برخوردار شود. مادران و کودکان حق دارند که از کمک و مراقبت ویژه برخوردار شوند.

» به گفته‌ی کارشناسان امروز یک هفتم از جمعیت جهان از گرسنگی رنج می‌برد. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حق آموزش و پرورش (ماده ۲۶) در ماده ۲۶ آمده است که «هر شخصی حق دارد که از آموزش و پرورش بهره‌ مند شود. آموزش ابتدایی و پایه باید برای همگان اجباری و رایگان باشد. هدف آموزش و پرورش باید شکوفایی کامل شخصیت انسان و تقویت رعایت حقوق بشر و آزادی‌های اساسی باشد.» طبق گزارش کمیسیون اتحادیه اروپا یک پنجم شهروندان اروپا در خواندن و نوشتن مشکل دارند.

شمار بیسوادان در جهان ۷۷۵ میلیون نفر برآورد می‌شود. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش دانش و هنر (ماده ۲۷) طبق ماده ۲۷ اعلامیه جهانی حقوق بشر «هر شخصی حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی اجتماع سهیم و شریک شود و از هنرها و به ویژه از پیشرفت علمی و فواید آن بهره‌ مند گردد». همچنین هر فردی حق دارد از حمایت منافع معنوی و مادی آثار علمی، ادبی یا هنری خود برخوردار شود. امروزه پخش و توزیع دیجیتالی آثار از موضوعات مورد مناقشه است و بسیاری‌ها از دارندگان اثر معتقدند که حقوقشان در این راستا نقض شده است. ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش حقوق و مسئولیت (ماده‌های ۲۸ تا ۳۰) در ماده ۲۸ آمده است که «هر شخصی حق دارد خواستار برقراری نظمی در عرصه اجتماعی و بین‌المللی باشد که حقوق و آزادی‌ها را به تمامی تأمین و متحقق سازد».

هر فردی فقط در برابر جامعه وظایفی بر عهده دارد (ماده ۲۹). هیچ حکومت، جمعیت یا فردی حق ندارد که حقوق همگانی بشری را محدود سازد (ماده ۳۰). تمامی کشورهای عضو سازمان ملل اعلامیه جهانی حقوق بشر را امضا کرده‌اند. نویسنده: Helle Jeppesen / SA .